Kolesterol nedir ve besinlerde bulunan kolestrerol miktarları

KOLESTEROL NEDİR VE BESİNLERDE BULUNAN KOLESTREROL ÖLÇÜLERİ
Kolesterol, insan bedeninde hücre zarının ve hücreler ortası sıvının yapısında bulunan, safranın oluşumunda, D vitamininin sentezlenmesinde, erkek ve dişi cinsiyet hormonlarının imalinde rol oynayan yağ gibisi bir husustur. Değerli bir kısmı karaciğerde sentezlenirken bir kısmı da besinlerle birlikte alınır. Hayatın devamı için gerekli olan kolesterolün besinlerle fazla ölçüde alınması durumunda kalp ve damar sıhhatinin olumsuz olarak etkilendiği bilinen bir gerçektir.

Kolesterol kanda lipoprotein ismi verilen bileşikler tarafından taşınır. Lipoproteinler ise taşıdıkları kolesterol ölçüsüne nazaran LDL-düşük yoğunluklu lipoprotein (kötü kolesterol) ve HDL-yüksek yoğunluklu lipoprotein (iyi kolesterol) olmak üzere iki kümeye ayrılır. LDL, kalp damarlarının duvarında kolesterol birikimine, beyin zarında sertleşmeye neden olur. Bunların sonucunda ise arterioskleroz (damar sertleşmesi), kalp krizi ve alzheimer hastalığı riski artar.

KİMİ BESİNLERDE BULUNAN KOLESTEROL ÖLÇÜLERİ

Beyin (100 gram) 2637 mg
Böbrek (100 gram) 587 mg
Karaciğer (100 gram) 410 mg
Yumurta Sarısı ( 1 yumurtada) 213 mg
Koyun Eti (100 gram) 85 mg
Sığır Eti (100 gram) 75 mg
Tavuk ve Hindi Eti (100 gram) 70 mg
Süt (250 ml) 4 mg
Peynir (100 gram) 30 mg
Mayonez ( 1tatlı kaşığı) 10 mg

Bilhassa beslenme alışkanlıklarımızın değişmesiyle günümüzün en büyük sorunlarından biri haline gelen kolesterolden nasıl bir diyet hazırlayarak korunabiliriz?
Baklagiller, tahıllar, meyve, zerzevat ve başka lif içeren besinlerden varlıklı bir diyet kolesterol oranını düşürmeye yardımcı olur. Lifli besinler kolesterolü düşürücü tesirleri yanında laksatif tesirleri nedeniyle sindirimi de kolaylaştırmakta ve kalın barsak kanserine karşı hami bir rol üstlenmektedirler .Lifli besin içeren bir diyetle yapılan çalışmada ortalama kolesterol düzeyi 250 mg/dl olan 169 bireyden oluşan deneme kümesinin 1,5-4 ay mühletle bu diyetle beslenmesi sonucu total kolesterol düzeyinin %4-15, makûs kolesterol(LDL) oranının ise %6-20 azaldığı tespit edilmiştir.

BİRTAKIM BESİNLERDE BULUNAN LİF ÖLÇÜLERİ

Şeftali (100 gram) 5,5 mg
Buğday (100 gram) 3.5 mg
Domates (100 gram) 5.3 mg
Çilek (100 gram) 9.0 mg
Ispanak (100 gram) 2.8 mg
Mısır Unu (100 gram) 11.8 mg
Arpa (100 gram) 8.6 mg

Tarih uzunluğu daima sağlıklı hayatla gündeme gelen sarımsağın kolesterolü düşürücü, arterioskleroz riskini azaltıcı,kan basıncını düşürücü ve enfeksiyonlara karşı gözetici bir rol oynadığı yapılan birçok çalışma ile ortaya konmuştur. Tarihçiler, Eski Mısır’da piramitlerin imalinde çalışan çalışanların günlük sarmısak hisselerini almaksızın çalışmayı reddettiklerini bildirmektedirler. Laboratuarda hayvanlar üzerine yapılan çalışmalarda sarımsağın kansere karşı hami bir tesiri olduğu da saptanmıştır.

Amerika’da yapılan araştırmalar sonucu Niasin’in (vitamin B3) kolesterolü düşürmede ilaçlar kadar değerli bir rol oynadığı tesbit edilmiştir. Günlük 2-3 gram niasin alınmasının berbat kolesterolü %20-30 düşürdüğü,iyi kolesterol oranını ise %20-35 arttırdığı sonucuna varılmıştır. Amerikan Ulusal Kolesterol Eğitim Programı yüksek kolesterolün tedavisinde niasin’in kullanılmasını öncelikli olarak tavsiye etmektedir. Lakin doz aşımı durumlarında alerjik tepkiler, baş ağrısı, mide bulantısı, mide ekşimesi, kusma, ishal, karaciğer harabiyeti üzere yan tesirlerinin bulunduğu ve bu nedenle niasinin doktor denetiminde kullanılması gerektiği bildirilmektedir.

KİMİ BESİNLERDE BULUNAN VİTAMİN B3 (NİASİN) ÖLÇÜLERİ

Domates (100 gram) 4.2 mg
Soya Fasulyesi (100 gram) 3.4 mg
Patates (100 gram) 2.0 mg
Hindi Eti (100 gram) 23 mg
Tavuk Eti (100 gram) 15 mg

Soya, buğday ve pirinç üzere bitkisel besinlerin yapısında bulunan fitosteroller bağırsaklardan kolesterol emilimini engelleyerek kan kolesterolünü düşürücü tesir gösterirler.

Kolesterolden safra asitlerinin sentezlenmesinde rol oynadığı için kolesterol düzeyini düşüren bir öbür öge da vitamin C’dir. Zerzevat ve meyveler hem vitamin C, hem de liflerden varlıklı olup safra asitlerinin geri emilimini engelleyerek kolesterol düzeyini düşürür.

KİMİ BESİNLERDE BULUNAN VİTAMİN C ÖLÇÜLERİ

Domates (100 gram) 44 mg
Brokoli (100 gram) 58 mg
Çilek (100 gram) 53 mg
Greyfurt Suyu (100 ml) 124 mg
Portakal Suyu (100 ml) 147 mg
Karnabahar (100 gram) 35 mg

Pirinç, yulaf kepeği, arpa üzere birtakım bitkilerde doğal olarak bulunan tokotrienoller (vitamin E gibisi bileşikler) kolestrolü düşürücü ve antioksidan tesirleri nedeniyle kalp-damar sistemi rahatsızlığı bulunan hastaların diyetlerinde değerli bir yer tutmalıdır.

Günlük olarak tüketilen besinlerden kolesterol bedeli yüksek olanların diyette daha az ölçüde yer alması ve yukarda bahsi geçen besin unsurlarına de diyette gereğince yer verilmesi sıhhatimizi korumamıza yardımcı olacaktır.
Sağlıklı günler dileği ile…

Uzman Dr.Ali AYYILDIZ
Veteriner Tabibi – İnsan Anatomisi Uzmanı Dr.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir