İd Ego – Süper Ego

20. yüzyılın ortalarında, bilhassa Birinci Dünya Savaşı devrinde insanların vicdan

hissini sorgulayan Freud, davranışlarımızı gelişim teorisi ekseninde inceleyerek, şuuru 3

ruhsal kategoriye ayırmaktadır.

– İd

– Ego

– Superego

Freud’a nazaran toplum içerisinde durum ve davranışlarımız bu 3 ruhsal duruma nazaran şekillenir.

Karar verme ve yargılama yeteneklerimizin bu 3 ruhsal kademenin gelişimine bağlı olarak

oluştuğunu savunan Freud, bu 3 soyut kavramın güdülerimizle ve toplumdan edindiğimiz,

sonradan öğrendiğimiz bilgilerle şekillendiğini söylemektedir.

İd, en yalın tabirle ilkel benliktir. Gereksinimlere nazaran şekillenen, durdulamayan yanımızdır.

İçgüdülerimizi kapsamaktadır. Mantıkla ve gerçeklikle çakışmaktadır, büsbütün kuralsızlık

hakimdir. Yalnızca haz unsuruna dayalıdır. Cinsellik, açlık, saldırganlık ide örnektir. Freud idi

içimizdeki şımarık çocuk olarak tanımlamaktadır. İd, istediklerinin mantıklı olup olmadığını

sorgulamadan, uygulanabilirliğini düşünmeden yalnızca ister.

İd her vakit zevke yönelir. İdin duyduğu gereksinimler karşılanamazsa ya da ertelenirse gerilime

gireriz, karşılandığı vakit tatmin oluruz. Yapmaktan kaçındığınız işleri gözden geçirdiğiniz

vakit bunların hepsinin aslında size zevk vermeyen işler olduğunu farkedebilirsiniz. Buna

rağmen, çok istediğimiz bir şeyi yapmak için ise fevkalade bir heves ve istekle hareket eder

oluruz. Bu davranışlarımız büsbütün ide uygun davranışlardır.

Ego, şuurun orta etabı olarak tanımlanabilir. İdin istekleri ile etraf ortasında bir istikrar

kurmaya çalışır. İd haz unsuru ile çalışırken, ego gerçeklik prensibi ile çalışır. Superego ve İd

ortasındaki köprüyü kurup mantıklı bir tahlil bulmaya çalışır.

Ego bunu yaparken vakit zaman “Bastırma”, “Mantığa Bürüme”, “Yansıtma”, “Yüceltme”

üzere birtakım savunma düzenekleri uygular. (Bu savunma sistemlerine da gelecek ay

değineceğiz.)

Süperego, bu sistemdeki son kesimdir. Ahlak ve toplum normlarına nazaran şekillenir. Çocukluk

periyodunda aile tarafından verilen kuralların içsel temsilcisidir. En ülküsünü ve en harikasını

uygulamaya çalışır. Toplumun ahlak pahaları ile kıymetlendirerek davranışın uygunluğunu

belirler.

İstekleri bastırmak konusunda çok katıdır. Gerektiğinde açlıktan ölmenin bile topluma ayıp

olmasından daha hakikat olduğunu savunur. Egoyu gerçek maksatlardan çok toplumsal

pahalara nazaran, ahlaki pahalara nazaran şekillendirmeyi gayeler.

Bir örnekle bu sistemi açıklamak gerekirse, topluca gittiğiniz bir yemekte yemek servisine

daha 1 saat vardır ve çok acıkmışsınızdır. İd size “bana yemek ver!” der en kaba haliyle.

Süperego ise “burada yalnız değilsin, arkadaşlarınla birlikte geldin, herkesle birlikte yemek

yemen lazım, yoksa çok ayıp olur.” der. Ego ise iki tarafı da dinledikten sonra mantıklı bir

tahlil bulmaya çalışır. “Çok açsın, 1 saat daha beklersen şayet bu senin için hiç yeterli

olmayacak, çaktırmadan dışarı çık, açlığı bastıracak ufak bir şey ye ve kimseye muhakkak

etmeden geri gel” der.

Süperegonun çok gelişmiş olduğu ve egoyu bastırdığı bireyler, öğrendiği kurallara, ahlak

kavramına ve normlara çok bağlı hareket edeceğinden, herşeyi “ayıp olur” formunda

kıymetlendirir ve daha içe kapanık bir karakter oluşturur. İsteklerini lisana getirmekten çekinir,

inisiyatif alamaz, ikili münasebetlerinde “karşı tarafa rahatsızlık vermemek adına” kendini geriye

çeker, güçlü bağlantılar kuramaz.

Yaptığı birden fazla şeyi değerlendirirken kendisine kızar, telaş ve gerilim yaşar. Daima bir suçluluk

duygusu içerisindedir.

Örnek olarak karşı cinse karşı duyduğu ilgiyi göstermek isterken, bir yandan da onu rahatsız

ederim, ayıp olur kanısıyla kendisini uzaklaştırır ve bir alakaya başlayamaz. Ya da daha

kolay bir örnekle oturduğu bir kafede garsona seslenme konusunda kaygıları vardır, şayet

garsona seslenirse yan masadaki şahısların rahatsız olacağını düşünerek siparişini garson

masasına gelene kadar erteler, bastırır ve aç bekler.

Süperegonun gelişmediği ya da az geliştiği durumlarda ise kişi çok bencilce hareket eder,

etrafındakilerin his ve niyetlerine hürmet duymaz, ilkel benliğinin gereksinimlerini daha ön

plana çıkartır. Şayet canı yemek yemek istiyorsa yemek yer, etrafa aldırış etmez. Yanında

aç birisinin olması umrunda değildir. Ya da canı o sırada yüksek sesle müzik dinlemek

istiyorsa etrafındakilerin bundan rahatsız olacağını umursamaz, dilediği üzere müziğini dinler.

Sağlıklı bir gelişim için bu istikrarın korunması gerekmektedir. Süperego gelişiminin temelleri

ailede atıldığı için ailelerin hangi kuralların ne katılıkta olması gerektiğini çocuklarına yanlışsız

bir biçimde aktarmaları çocukların gelecek yaşantılarındaki karakterini şekillendireceği için

büyük ehemmiyet taşımaktadır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir