Özel Öğrenme Güçlüğü

Yaygın ismiyle özel öğrenme zahmeti olarak tanımladığımız öğrenme bozuklukları, bireyin yaş-eğitim-zekâ seviyesi ile bağdaşmayan okul başarısı meseleleri ile kendini gösterir. Okuma bozukluğu, matematik bozukluğu ve yazılı anlatım bozukluğu olarak üç alt tipi mevcuttur.
Öğrenme zahmetinin bir zekâ sorunu olmadığını bilmek gerekir. Bu kümede değerlendirilebilecek çocukların zekâ seviyesi takvim yaşı ile uyumludur ve akranları ile birebir seviyede akademik eğitime devam etmektedirler. Ne var ki ÖÖG tanısı alması mümkün çocuklarda akademik hayatın birinci yıllarında (1 yahut 2. Sınıfta hatta bazen daha önce) sinyallerini vermeye başlayan öğrenme sorunları bir müddet sonra okul muvaffakiyetini olumsuz etkilemeye başlar.
Çocuğunuz okuma- yazma hünerini yaşıtlarından daha geç öğreniyor olabilir. Okumada yahut yazmada harf/hece atlamaları yapıyor, söz içerisinde harflerin sıralamaları değişiyor olabilir. Harfleri yahut sayıları zıt yazıyor, matematik süreçlerini yaparken toplama yerine çıkarma sürecini kullanıyor olabilir. Çarpım tablosunu yahut saati öğrenirken zorlanabilir. Haftanın günlerini, ayları yahut mevsimleri sıra ile söylemekte zahmet çekebilir. Sağını solunu, taraflarını karıştırabilir; vakti yahut eşyalarını organize etmekte zorluk yaşayabilirler.
Unutmayalım ki hiçbir şey yapmadan beklemek ÖÖG’nü çözecek bir yaklaşım değildir. Bu durum zaten geçmez. Yalnızca okul eğitimi ya da ek ders aldırmak da probleme tam manasıyla tahlil getirmez, üstelik yıllar ilerledikçe çocuğun okuldaki başarısı düşebilir, öğrenmeye karşı isteksiz olabilir, özel durumundan ötürü arkadaşları ortasında ahenk sorunları yaşayabilir.
Öğrenme bozukluğu tanısı; çocuk ve ergen psikiyatri uzmanı ve çocuk psikoloğu işbirliğiyle yapılan muayene ve testler sonucunda konur. Şayet çocuğunuzda bu çeşit bir öğrenme sorunu olduğunu düşünüyorsanız yapmanız gereken bir danışmanlık merkezinden yardım almaktır. Çocuğunuz öğrenme maharetleri istikametinden pahalandırılacak ve desteklenmesi gereken alanlar belirlenerek bir öğrenme programı oluşturulacaktır. Okuldaki öğrenme programından farklı olarak danışmanlık merkezinde; dikkat marifetleri, öğrenme süreçlerinin farkına varma, yanlışlarının denetimini yapabilme ve üstesinden gelebilme ayrıyeten toplumsal ahenk marifetleri mevzularında takviye verilecektir.
Ebeveynlerin çocuklarına uygun halde yaklaşabilmeleri ve onların başarılarına dayanak olabilmeleri için en kısa vakitte hakikat tanıya ulaşmaları ve eğitim süreçlerinden faydalanmaları gerekir. Uygun şartlar sağlandığında öğrenme bozukluğu yaşayan çocukların da yetenekleri geliştirilebilir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Her çocuk vakit zaman gerilim ve gibisi faktörlere bağlı olarak hiperaktif özellikler gösterebilmektedir; lakin gerçek hiperaktivitede çocuk bu özellikleri vakit zaman değil ebediyen gösterir. Bir çocuğun sahiden hiperaktif olduğunu söyleyebilmek için sorun olarak kabul edilen davranışların geçmişi ve sebepleri yeterlice araştırılmalı, başlangıç yaşı ve devam etme mühleti göz önünde bulundurulmalıdır. Gerçek hiperaktivitede belirtiler 7 yaşından evvel ortaya çıkmıştır ve en az 6 aydır devam etmektedir. Ayrıyeten bu belirtilerin en az iki farklı ortamda ( örneğin hem mesken hem de okul ortamında) gözlemleniyor olması ve bireyin günlük ömrünü etkileyecek seviyede olması gerekir.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu çocuğun yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan çok hareketlilik, ataklık ve dikkat mühletinin kısalığı ile kendini gösteren kalıcı bir psikiyatrik bozukluktur. Beraberinde değişik ölçüde öğrenme zahmetleri ve özel öğrenme bozukluklarını da içerebilir.
Toplumda yaygın olarak çok zeki olan çocukların hiperaktif olduklarına inanılır. Meğer bu gerçek değildir. Tersine hiperaktif çocukların birçok olağan zekâya sahiptirler. Ayrıyeten zekâ sorunu olan ve DEHB’nun eşlik ettiği çocuklar da vardır.
DEHB, okul öncesi ve okul çağı çocuklarında ortalama görülme sıklığı % 3-5’dir. Ülkemizde kentsel kesimde ilkokul çocuklarına yönelik bir yaygınlık çalışmasında sıklık oranının % 6,5 olduğu tespit edilmiştir. Erkeklerde görülme sıklığı kızlara oranla 4-9 kat daha fazladır.
Belirtiler; dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik başlıkları halinde gruplandırılmıştır. Zira DEHB gösteren çocukların kimileri yalnızca dikkatsizlik belirtilerini, kimileri yalnızca hiperaktivite- dürtüsellik belirtilerini, kimileri ise hem dikkatsizlik hem de hiperaktivite- dürtüsellik belirtilerini bir ortada gösterebilmektedir.
DEHB esas 3 kümede toplanabilir.

1.Dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tip:

Dikkat eksikliği, dikkat mühletinin ve yoğunluğunun bireyin yaşına nazaran daha az olması durumudur. Dikkat müddeti ve yoğunluğu her yaşta farklıdır. 5-6 yaşlarındaki bir çocuk için olağan kabul edilebilecek dikkat müddeti, 12 yaşındaki bir çocuk için kısadır. Bu nedenle her birey kendi yaş dilimi içinde değerlendirilmelidir.
Bu sorunu taşıyan bireyler muhakkak bir noktaya odaklanmakta zahmet çekerler ya da dikkatleri basitçe dağılır. Dağınık ve unutkandırlar, sık sık eşya kaybederler. Okul periyodundaki çocuklarda derse odaklanamama, ders araç gereçlerini sıklıkla kaybetme, üzerine aldığı misyonları bitirememe, öğretmeni dinlememe, ödev yahut imtihanlarda sık yanılgı yapma ön plandadır. Okumaya ilgili değildir. Okurken ve yazarken kusurlar yapabilir.
Uyarana ve etrafa ilişkin birtakım faktörler de dikkat müddeti ve yoğunluğunu tesirler. Ödev başında on dakikadan fazla oturamayan bir çocuk, bilgisayar başında saatlerce oyun oynayabilir ya da sevdiği bir televizyon programını uzun müddet izleyebilir. Bu, onda dikkat eksikliği olmadığını göstermez. Dikkat eksikliği olan bir birey için, dikkatin bir noktaya odaklanması ve sürdürülmesi kalabalık, gürültülü ortamlarda daha da zordur. Bununla birlikte birebir münasebetlerde, sakin ortamlarda ve ilgisini çeken mevzularda daha uzun mühlet odaklanabilir.

2.Hiperaktivite-İmpulsivitenin ön planda olduğu tip:

Çok hareketlilik (hiperaktivite); bireyin, yaşından ve gelişim seviyesinden beklenmeyecek seviyede hareketli olmasıdır.
Dürtüsellik (impulsivite); genel olarak bireyin kendisini denetim edebilmesinde bir sorun olmasıdır. Bu çeşit bireyler yapacakları şeyin sonucunu düşünmezler, akıllarına geleni çabucak yaparlar ya da çabucak söylerler. Acelecilik, istekleri erteleyememe, kelam kesme, sıra bekleyememe üzere özellikleri olan şahıslarda bu sorunun olduğu düşünülür.
Hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu bireyler ekseriyetle çok konuşur, güya bir motor tarafından sürülüyormuş üzere hareketlidir, elleri ayakları kıpır kıpırdır yahut oturduğu yerde kıpırdanıp durur. Küçük çocuklar daima koşuşturur yahut tırmanır, okulda oturması beklenen durumlarda oturduğu yerden kalkar. Sakin bir biçimde oyun oynama ya da boş vakit geçirme zorluğu yaşarlar. Sıra beklemekte zahmet çekerler, oburlarının kelamını keser ya da yaptıklarının ortasına girer, sorulan soruların yanıtını soru tamamlanmadan yapıştırlar.

3.Birleşik tip:

Hem dikkat eksikliği hem de çok hareketlilik- dürtüsellik belirtileri birebir anda ağır olarak görülür. En sık görülen tip birleşik tiptir.

TEŞHİS ve TEDAVİSİ

Teşhisin konulabilmesi için yapılan takım çalışmasıyla bir psikolog yahut ruhsal danışman tarafından çocuğa; gelişim s
eviyesini, mental maharetini ve davranış sorunlarını kıymetlendirmek üzere testler uygulanır. Ailenin ve öğretmenin müşahedeleri, daha evvelce yapılandırılmış formlar aracığıyla tespit edilir. Bir çocuk psikiyatrisi yahut nöroloğu tarafından muayene ve gerekli tetkikler yapılır. Tüm bilgilerin bir ortaya getirilip kıymetlendirilmesi ile tanıya gidilir.
DEHB belirtileri 3 yaş civarında dikkati çekmekle bir arada çoklukla ilkokula başlamayla birlikte daha da belirginleşmektedir. Bu belirtileri gösteren çocuklar 3-6 yaş devrinde yerinde duramayan, kendini tehlikeden sakınmayan, yaşıtlarına karşı kaba kuvvet kullanan, sık sık oburlarının konuşmalarını kesip ortaya giren, yaramaz ve şımarık bir görünüm sergileyen özelliktedirler. Aile bu durumu çoklukla çok ciddiye almaz ve büyüyünce geçer halinde bir tutum takınır. Lakin çocuk büyüyüp ilkokul çağına geldiğinde okuldaki ahenk meseleleri başlar ve öğretmenin de belirtileri tespitiyle durumun ciddiyeti anlaşılır. Zekâ seviyesinde bir sorun yoksa ve ek bir öğrenme sorunu eşlik etmiyorsa 1. ve 2. sınıfta sorunun ders başarısına tesiri fazla hissedilmeyebilir. Lakin 3. sınıftan itibaren derslerin ağırlaşmasıyla okul performansı da düşmeye başlar.

Psikolog ve hekimin bulgularının sonucuna nazaran sorunun boyutları belirlenir. Çocuğun davranış meselelerine yönelik terapi, anne- baba eğitimi, öğretmen eğitimi, sınıfta uygun ortamın düzenlenmesi ve ilaç tedavisi üzere gerekli eğitim ve tedavi sistemleri başlatılır.
Bu meseleyle başa çıkabilmek için ailenin tabip ve terapist ile devamlı işbirliği içinde olması büyük kıymet taşımaktadır. En aktif tedavi, davranış ve eğitim alanındaki tedavi prosedürleri ile ilaç tedavisinin eşzamanlı sürdürülmesidir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir