Bel fıtığı ve cerrahi tedavisi

Tarif: Bel fıtığı insan omurgalar olan toplam 24 adet omurgalar ortasında bel bölgesinde bulunan 5 adet omurga ortasındaki yastıkçık denilen toplam 4 adet kıkırdakların biri ve birden fazlazı değişik nedenlerden ötürü yırtılmasına bel fıtığı denilmektedir. Bel fıtığı insan oğlunun iki ayakları ile hareket edebilmeleri nedeniyle en sık hareket kapasitesi olan 4 ve 5 omurgalar ortasındaki kıkırdak daha çok hareket ettiği için bu bölge yani L 4-5 ve ve L5-1 düzeyleri enfazla fıtık olma potansiyeli olan bölgedir. Bu yüzden bel fıtıkları en sık L 4-5 ve L 5-1 seviyerinde görülürler. Bundan sonra daha aza sıklıkla L3-4 ve L 2-3 çok nadirende L1-2 düzeylerinde görülür. Bel omurgalara ortasında omurgaya esneklik sağlıyan disk denilen yastıkçıklar vucudaki ayağa kalkma eğilme doğrulma üzere ana hareketlerde hareket ettiğinden bedenin yük emici adeta bir amortisör misyonu görmektedirler. Yıpranma yahut zorlanma, yaralanma üzere mekanik yahut doğumsal genetik faktörler vayahut kıkırdak içerisindeki enzim yetersisliği sonrası bu kıkırdakların yırtılmasında ana nedendir.

Bel fıtığının Genel özelikleri ve görülme sıklığı;

Toplumda ağrı nedeniyle hastanelere başvuran hastaların ikinci sık nedeni bel ağrısıdır.

Bel ağrısının prevelansı % 60-80,

Bel fıtığı görülme oranı ise % 5,

Erkek/ bayan oranı birtakım çalışmalarda tıpkı olmakla birlikte eşittir,

Ensık 40-50 yaşlarında görülür.

Bel fıtığı oluşumunda risk faktörleri

Şişmanlık,

Sigara,

Spor (Tenis, Golf, Futbol, Jimnastik üzere spor çeşitleri),

Meşguliyet (Ağır yük kaldırma, burkulma, eğilme, uzun müddet oturma,yürünen tabanın yapısı),

Yapısal (Omurga darlığı, kaymaları, kırıkları, öteki doğuştan anomaliler),

Başkaları (Çok doğum,gebelik).

Bel fıtığı nasıl oluşur?

Bel fıtığı oluşumunda 4 ana teori ileri sürülmektedir;

1: Travma,
2: Dejenerasyon ( yapısal bir süreç),
3: Biyokimyasal olaylar,
4: Genetik,

Bu 4 ana teori geçerli olmak üzere üstte bahsedilen hazırlayıcı risk faktörleri bel fıtığı oluşumunda rol oynamaktadır. Örneğin ağır bir yükü kaldırmak yahut zıt bir hareket yapmak bel fıtığı oluşmasında değerli rol oynayabilmektedir. Burada travma teorisi geçerlidir. İkinci olarak yapısal bir süreç olan dejenerasyon olayı bireylerin omurga kıkırdak dokusunun dejenerasyonu kelam mevzusudur. Bu kıkırdak dokusunun ihtiva ettiği su oranı çocukluk yaşlarından itibaren yavaş yavaş azalmaya başlar, yaklaşık 20 yaşlarında su yapılmaması sonucunda kıkırdağın beslenme bozukluğu ve elastitesini kaybetmesi sonrası mikro travma üzere ani zıt bir hareket sonrası fıtıklaşma oluşmaktadır. Üçüncü hipotezde bilhassa kıkırdak dokusu içerisindeki kimi enzimatik biyokimyasal değişikliler ergenlik çağından sonra oluşmaktadır bu değişmelerin sonucu kıkırdak dokusunun elastik özelliğini kaybolmasına neden olmasıyla fıtıklaşmalar oluşmaktadır. Son olarak genetik teoride kimi ailelerin tüm fertlerinde kıkırdak yapıdaki dejenerasyon nisbeten daha erken yaşlarda olmakta, münasebetiyle daha sık ve kolay bel fıtığına yakalanmaktadırlar. Az bir oranda ise kıkırdak yapıdaki dejenerasyonun genetik istikameti yapılan çalışmalarda kanıtlanmıştır.

Bel fıtığı şikayet ve bulguları ;

Başlangıçta bel ağrısı güzel bilinen şikayetidir. Bunu bacak ağrısı takip eder. Bu güzel bilinen ağrı şikayeti çok değişik tablolarda görülebilir. Hastalar ekseriyetle birinci bel ağrısı kıssasını unuturlar, çoklukla kısa periyodik olup, bu periyotta tıbbı ilaç tedavisine âlâ yanıt verirler. Bazen bel yahut bacak ağrısından yalnızca biri de bulunabilir. Bu ağrı şikayet, bilhassa öksürmek, ıkınmak, hapşırmak üzere hudut etrafında basıncı artıran hareketlerle artar İstirahatle azalır. Ağrı şikayeti öncelikle eğilme, yataktan doğrulma üzere birinci hareketleri zorlaştır. Bel fıtığının ilerlemesi yahut hastalığın kronikleşmesi fıtıklaşmanın derecesine yahut yerine nazaran bu ağrılarla birlikte bacaklar da uyuşmalar, güçsüzlükler (felçler) ortaya çıkar. Hastalar bu kuvetsizlikleri kendisi tanımada zorlanabilirler, bunu yol yürüken ayağında boşluk olduğunu merdiven inip çıkmada zorlandığını farkeder. Birtakım ender durumlardan olan büyük fıtıklaşmalar omurga kanalına gerçek uzanarak hudutları birdenbire sıkıştırmasıyla idrar ve büyük abdestini tutamama yahut yapamama üzere bozukluklar ile bacaklarda ani felclerle acil bir tablo oluşturur. Hastalığın bu derecede ilerlemesine müsaade edilmemeli, vaktinde acil cerrahi müdahale bu dramatik tablodan hastalar kurtulabilir.

Bel fıtığı Teşhisi;

Yeterli bir anemnez ve ayrıntılı nöroljik muayene bel fıtığı teşhisinde epey değerlidir. Her bel ve bacak ağrısı bulunan hastaya “mutlaka bel fıtığıdır” peşin kararı ile yaklaşmamak gerekir. Bel fıtığını taklit eden daha bir çok hastalıklar vardır. Kolay bir spor yaralanmasından romatizmaya, enfeksiyon hastalıklarından kansere kadar birçok hastalık bel ve/veya bacak ağrısıyla seyredebilir. Günümüzde gelişmiş nöro-görüntüleme prosedürleri ile bel fıtığı epeyce kolay çabuk ve hakikat konulmaktadır. Bunlar;

1: Direkt lombosakral grafiler gerekirse dinamik imgeler çekilmelidir,
2: Bilgisayarlı Tomografi (BT),
3: Magnetig Rezonans Görüntüleme (MR),
4: Elektromyelografi (EMG),
5: Rutin kan tetkikleri (Üre,ASO, RF,CRP, sedimantasyon, Brusella, HLA-27 v.b)

Üst saydığımız teşhis prosedürleri farklı ayrı düşünülmeli gerektiğinde sadece gerektiğinde kombine kullanılmalıdır. Bir bel fıtığı yırtığın derecesi radyolojik görüntüleme usullerine nazaran 4 evrede incelenmektedir.

Evre 1: Bulging ( hafif kabarma),
Evre 2: Protrude disk (Orta derecede kabarıklık),
Evre 3: Ekstrude disk ( İleri yırtık modül dışarı taşmış),
Evre 4:Seketre disk ( Yırtılan disk dokusu yer değiştirmiş).

Bel fıtığı Ayırıcı Teşhis;

1 :Omurga ve omurilik tümörleri,
2: Romatizmal hastalıklar,
3: İnfeksion hastalıkaları (tüberkuloz, brusella, diskitis),
4: Nöropatik ağrılar ( Diabet, enjeksion),
5: Vasküler nedenler (tıkayıcı damar hastalıkları),
6: Yapısal ( spondiloz, dar kanal, omurga kaymaları).

Bel fıtığı Tedavi;

1: Tıbbı tedavi;

Yatak istirahati,

İlaç tedevisi (ağrı kesiciler kas gevşeticiler),

Fizik tedavi programları,

Eğitim.

2: Cerrahi tedavi;

Bel fıtığı rahatsızlığı bulunan bir hastada hastalığın hangi safhada olduğu güzel bir muayene ve ileri tetkik metodları ile net olarak tesbit edildikten sonra tedavinin safhasına geçilir.

Hangi Hastalara Cerrahi Uygulanır?

1: Her türlü tıbbı tedaviye başarısız olan hastalar,
2: İlerleyici yahut akut kuvet kayıpları olanlar,
3: Tıbbı tedaviye dirençli tekrarlıyan disk hernisi atakları,
4: Bir acil ameliyat enidkasyonu olan akut kauda ekuina sendromu.

Cerrahi müdahale gerekenler ve cerrahi müdahale gerekmeyenler diye iki büyük kümeye incelenenir. Bel fıtığı gelişiminin erken periyotlarında tıbbı tedaviyle konservatif metodları uygulanır. Bu safhada, hastaya ağrı kesiciler, kas gevşetici ve antienflamatuar ilaçlar verilir. Yatak istirahati tavsiye edilir. Ağrılı periyot geçtikte
n sonra fizik tedavi metodları yapılır.

Cerrahi Tedavi Yolları

Standart cerrahi teşebbüsler

1: Klasik açık makro diskektomi,
2: Mikrodiskektomi.

İntradiskal teşebbüsler

1: perkutan lomber diskektomi,
2: Perkütan endoskopik diskektomi,
3: Lazer diskektomi,
4:Kemonukleozis.

Üstte sayılan cerrahi teknikler içerisinde her birinin kendine nazaran endikasyonları vardır burada cerrahın alışık olduğu en âlâ prosedür geçerli olmak üzere maksat hastayı en erken eski işine gücüne döndürmek olmalı en az zararsız süreç uygulanmalıdır. Mikro diskektomi usulü hudutları çok büyük büyütme ile yapılan bir en az zararsız süreçlerden biridir.

Sonuç olarak

Günümüzde teknolojinin inanılmaz geliştiği dünyada bel fıtığı amaliyatından korkmamak gerekir yanlışsız endikasyon, hakikat tetkik metotları ile uygun cerrahi teknik ile ameliyat olan bireyler ameliyat öncesi durumuna nazaran % 90 üzerinde muvaffakiyet ile eski işine gücüne dönerler. Böylelikle ameliyat öncesi verilen tıbbı ilaçların yan tesirlerinden korunmuş olurlar.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir