AİLE TERAPİSİNİN NEDENLERİ

Aile terapisi, danışanlarının durumuna nazaran küme ve ferdî istişarelerden ayrılırlar. Örneğin; kişisel
danışmanlık çoklukla danışanların ferdî sıkıntılarına ve onların tahliline yani bireylerin içsel
dinamiklerine (intrapersonal) odaklanır. odaklanır. Küme danışmanlığı ise birden fazla bireyin bir ortaya
geldiği ve daha kişilerarası (interpersonal) münasebetlerin olduğu bir süreçtir. vardır. Bununla birlikte küme
elemanları ortak sorunları ile birlikte müracaata girerler. Öte yandan, aile terapisi değişiklikler yapmak
için hayatın bütününe(total life sistem) odaklanır, ailenin yapısını değiştirmeyi amaçlayarak ailenin
bütününe tesir eder. Yani aile terapisinde kullanılan yaklaşımlar; hem bireyin içsel dinamiklerine, hem
kişilerarası bağlara ve sistemlere odaklanır. Aile terapisi tıpkı vakitte yeni yol ve metotlar sağlayan,
zihinsel sıhhat çalışanlarının üretkenliğinden ve yenilikçiliğinden etkilenir. Aile terapisi, terapiste geniş
hareket alanı sağlayarak, meselelerin belirlenmesinde özgün yollar bulmasına müsaade verir.

Birtakım aile terapisi teorileri emsal olsa da birden fazla farklı farklıdır.

Aile terapisinin münasebetlerinden biri, hayatla ilgili artan zorlukların kökeninde ailenin yattığına
inanılmasıdır. Bu nedenle, aile üyeleri birbiriyle bağlantılıdır ve aile üyelerinin durumları başka aile bireylerini
ve ailenin bütününü de olumlu ya da olumsuz etkileyebilir.

Terapötik olarak ailelerle çalışmanın tedavide etkililiği kanıtlanmıştır. Araştırmalar, çeşitli aile terapisi
modellerinin/yaklaşımlarının, psikoterapinin başka biçimleri kadar tesirli olduğunu göstermektedir.
Danışanlar ortasında yapılan araştırmalar da, danışanların evlilik ve aile terapistlerinden aldıkları
hizmetlerden çok fazla şad olduklarını ve aile terapisinin husus kullanımı, alkolizm üzere
rahatsızlıkların tedavisinde de tesirli olduğunu belirtmektedirler. Öbür bir deyişle, danışanlar umdukları
yardımı görmektedirler. Ama bunun yanında aile terapisi, bipolar bozukluk üzere şiddetli ve kronik akıl
rahatsızlıklarının tedavisinde kâfi ve tesirli değildir.

BİREYLERLE ÇALIŞMANIN YERİNE AİLELERLE ÇALIŞMANIN NEDENLERİ

Aile terapisinin avantajlarından biri; terapistin aileyle çalışarak neden-sonuç alakalarını ve meseleleri daha
geniş bir çerçeveden bakarak bütün karışıklığı görmesinin kolaylaşmasıdır.

Aile terapisi, danışanın omurundaki değerli şahısları, sürecin içine alır. Terapist, sorunun içinde olan,
sorunu paylaşan beşerlerle direkt çalışır.

Aile terapisinde tek bir mesaj, birebir anda bütün aileyle paylaşılabilir.. Bu türlü yapılmasının maksat; aile
üyelerinin birlikte bu sorun dahilinde çalışmalarını sağlamaktır. Ayrıyeten aile terapisi aile de kapalı kalmış
bilgileri ortaya çıkararak aile içinde açık irtibatı sağlamayı hedefler.

Aile terapisinin kıymetli avantajlarından ferdi ruhsal müracaattan daha kısa müddette tesirli olarak
emelini yerine getirmesidir. aile terapistlerinin bildirdikleri raporlar da , bir aileyle sadece birkaç oturum
çalıştıkları görülmüştür.

Aile terapisinde, durumlara nazaran birtakım yaklaşımların tesirli olduğu belirlenmiştir. Birçok araştırmaya
baktığımız da, aile terapisinin, ailelerin ve aile üyelerinin hepsini kapsayan değişiklikleri gösterdiğini
görmekteyiz. Öbür terapistlerin bu bahis da tezli olmadıkları söylenebilir.

AİLE TERAPİSİNDE ETİK BAHİSLER

Aile terapisinde profesyonel sıkıntılar en çok etik, yasa ve kimlikle ilgilidir. Aileye yardım etme
sürecinde, profesyonel sorunları göz önünde tutma ve tedavi prosedürünü seçme ortasında temas
vardır. Terapötik yorumlamaların temelinde etik ve yasal faktörler vardır. Lakin, profesyonel mevzular
terapötik mevzulardan daha az dikkat çeker. Zira profesyonel mevzular daha temeldir. Profesyonel
mevzular daha mekanik olarak tartışılırlar ve tedavide değişik bulduklarımızla alakalı olan şeylerden daha az
caziptirler. Etik rehberler, yasal standartlar ve kurumsal kararnameler aslında düzyazıdır ve okumak için
cazip ve açık değillerdir. Şimdiye kadar bu kodlar, rehberler, dernekler profesyonel aile terapisinin kalbini
oluşturmuştur. Bu problemler etrafındaki aile terapisinin kritiği halk ve klinisyenler tarafından pekiyi
anlaşıldı.

Aile terapistleri yasal, etik ve profesyonel kimlik sıkıntıları konusundaki bilgiler ve onların takiplerinde
uyanık olmalıdırlar. Şayet olmazlarsa, sonuç güzel niyetli lakin ziyanlı klinik ya da ferdî hareketler olabilir.
Aile bir sistemdir, öyleyse aile terapisi de bu sistemin alanındadır. Aile terapistleri sağlıklı kalabilmek için,
onlar ve meslektaşları, yüksek standartlar için uygun pratiklere ve yasal durumlara, etik kodlara
uymalıdırlar. Onların aile terapistleri üzere güçlü kimlikleri vardır. Onları profesyonel olarak zenginleştiren
ve besleyen kurumlarda bir üyeliklerinin olması gereklidir. Meslektaşların hatırları ve kendileri için, aile
terapistleri profesyonel sorunlarla baş edebilirler.

AİLE TERAPİSİ VE AİLE ETİĞİNE GENEL BAKIŞ

İnsan tecrübeleri ahlaklı teşebbüslerdir. Etik prensipler (ethics), bireyler ve ailelerden gelen hakların
gerçekleşmesi için karar veren ahlaki prensiplerdir. Aileler ve toplum ilgi etik unsurları (relationship ethics)
tarafından yönetilir. Bu etiğin temelinde 2 temel prensip vardır;

Adalet (equitability) “herkes kendi ilgilerini çok kültürlü bir bakış açısından adil bir formda hakkını
kazanmaya çalışır” teklifidir.
İlgi (caring) yahut ahlaki gelişim ve prensipler, toplumsal alakaların ve dayanışmanın merkezinde yer aldığı
fikri.
Aile terapisi birinci olarak uygulayıcıların, teorilerin ve uygulamaların aileleri içermesinin kıymetsiz olduklarına
inandıkları bir atmosferde gelişmiştir. Sonuçta oluşan tarafsızlık (neutrality) durumu, ailelerle çalışmanın
etik prensibinin aile terapistleri tarafından resmi ya da resmi olmayan temellerde 1960ların ortalarına
kadar seyrek olarak tartışıldığı manasına gelir. Daha sonra aile terapisinin feminist kritikleri, bilhassa aile
şiddetinin sorumlulukları bakımından bu alanı kıymetler ve etik konusunda sallamıştır. Uygulayıcılar kesin
ya da doğalarla ilgili her durumun pahalarla ilgili olduğunu anlamaya başlamış, yani, terapötik kararlar
etik olarak nötr olmadı, olamazda.

Bilinen bedeller ve etikler, ana fikre yardımcı olmakla ilgililerdir.(????) Aile terapisi yaparken etik karar
verme hakkında hala pek çok belirsizlik vardır. Zira etik karar vermek kolay değildir. Terapist ne
vakit etik ikilemle yüzleşirse, ekseriyetle “2 yahut daha fazla akılcı kararı yapmak için 2 ya da daha fazla
âlâ nedene” sahiptir. Şayet bu ikilemler karışıksa, klinisyenler büsbütün eminse, onlar seçtikleri yolda
dikkatsizce büyük bir yanılgı yapıyorlardır.

Tarihî çatışmalar ve şimdiki gerçekliğe karşın, etiğin alanı; aile tedavisinin çatısının temel kısmıdır.
Bu, terapinin bütün çeşitlerinde, özünde bir etik boyutu olduğu için dikkatlice düşünülmelidir. Sorunları
daha fazla zorlaştırmak için, aile terapistleri her çeşit terapistin beklenen etik çatışmalarıyla yüzleşirler.
Örneğin, aile terapisinde, aile üyelerinin ortasındaki münasebet çoklukla danışan için dikkate alınır. Elbetteki,
bağlantıda bir bireyden fazla kişi vardır ve terapide ilerlemek için terap
ist, kimilerinin çoğunluktan farklı olarak
çatışmalı his ve davranışları ve farklı muhtaçlıkları olan bireylerin bilgilendirilmiş istek (informed consent)
olmalıdır.

Etik ve tesirli olan aile terapistleri, ailelere hizmet verirken teoriler içinde kıymetlerin farkında olmalıdırlar.
Aile terapistleri profesyonel olmak için yeni etik kodları bilmelidirler ve süreçte kodları gözden
geçirerek teklif getirmekle faal olarak uğraşmalıdırlar. Klinisyenler bunu yaparken fikirli ve esnek
olmalıdırlar.

ETİK VE KIYMETLER

Etik karar vermenin temelinde pahaları fark etme ve manaya vardır. Bir paha (value) “bir dizi seçimin en
çok tercih edilenden en az tercih edilene hakikat sıralanmasıdır.” Temelde 4 kıymet alanı vardır ve her biri
birbirini tesirler. Bunlar; aile, ferdî, politik/sosyal ve en yüksek. Aile terapisi, kuramsal ve klinik olarak
profesyonel olması için temelinde bilinen çeşitli pahalar topluluğu olduğu kabul ediliyor.

Tesirli terapistler terapötik süreci etkileyen şahsî bedeller, danışan-aile pahaları ve teorik kıymetlerdeki
zahmetlerin farkında olurlar. Terapistler evvel kendi pahalarını incelemelidirler. Terapistin yaşı, uygar
durumu, cinsiyeti, etik kökeni, dini, toplumsal kültürel yapısı vb. terapistin bedellerini tesirler. Örneğin; genç,
bekâr, Katolik, Latin erkek aile bir terapistine varlıklı bir alt yapıdan gelen ve değişik kıymetlere sahip
yaşlı, boşanmış yerli Amerikan ailesinden hayatının birçoklarını yoksul geçirmiş 2 yetişkin gelebilir.

Şahsî bedelleri ortaya çıkarmanın ve etik karar verme şeklini anlamanın bir yolu da etik genogramdır.
Bu genogram çeşidi, sıkıntı etik karar vermek için aile bireylerinin köküne nasıl dikkat edileceğine
odaklanır. Bir terapistin ebeveynleri gevşek olmuş olabilir, yahut hakikat ve yanlış davranış yorumunda katı
olmuş olabilir. Bu türlü durumlar terapistin şu andaki etik karar vermesinde uygun ya da makus bir halde rol
oynayabilir. Aile terapistleri, kendi kıymetlerinin, bu bedellerin kendisine nasıl geldiğinin ve kıymetlerin
nasıl farklı ve başkalarına benzeri olduğunun farkında olursa ailelerle daha tesirli ve etik çalışmak için
uygun olurlar.

Sonra, terapist, danışan-ailelerinin bedellerine bakar. Araştırmalar, aile bedellerinde -özellikle farklı
kültürler arasında- çeşitlilik olduğunu göstermektedir. Ailelerde, üyelerin ferdî, politik ve toplumsal bedelleri
çeşitli taraflara tesir eder. Ailelerde, aileden miras olarak gelen bedellerin de tesiri vardır. Ailelerle
çalışırken, onların bedelleri, sistemle ilgili bir bakış açısında sınanmalıdır, yani aile üyelerinin kıymetlerinin
aileyi bütün olarak nasıl etkilediğine bakılmalıdır. Bu türlü bir bakış açısı bedellerle ilgili mevzuyu karıştırır;
lakin tıpkı vakitte pahaları gerçekçi bir çerçeveye koyar ve bunların işleyişini dinamik bir teşebbüse
çevirir. Şayet terapistler ve onların danışan-aileleri savundukları çekirdek bedeller bakımından birbirinden
başka kıymetlere sahiplerse onlar ortasında ya da onların yerini tutan birileri ortasında görüşmeye gereksinim
olabilir.

Son olarak terapistler pahaları açıklarken teori ve süreçlerle irtibat kurup, onların sonuçlarını kabul
ederler. Bu son alanda, aile terapilerinin etik bahisleri, ailede koruma edilmesi gereken, vurgulanan,
pekiştirilen ve değiştirilmesi gereken pahalarla bağlıdır.

Kimi aile terapistleri, tedavilerinin merkezine ailelerin semptomlarını silmeye yardım etmeyi alır. Başkaları,
yeni bir yapıyı yahut hududu oluşturmaya odaklanır. Kimileri ise bireylerin ailelerinin kökünden

farklılaşmalarına yahut yeni tahliller üretmelerine yardımcı olmayı maksatlar.

Bilgisiz uygulayıcılar (terapistler) bedellerin tabiatını ve hatta ehemmiyetini inkar etmeye çalışır. Öbürleri
terapiyi hoşlandıkları pahaların tekrar gözden geçirilmesi için bir çaba olarak kullanma uğraşında
bulunur. İki yaklaşım da kusurlar ve muhtemel tehlikelerle doludur. Sonuç olarak, başkalarının pahaları için
duyulan hürmet ve kıymet; etik davranışın ve aile terapisinin rehberliğinin ardındaki hakim güçtür.

PAHALAR ETİK UYGULAMALARI NASIL TESİRLER?

Bütün etik mevzular, kıymetleri, karar vermek için temel alır ve toplumsal haklar ve zorunluluklarla ilgili bütün
pahalar, etik kararlarda kaçınılmaz olarak ortaya çıkar.

Aile terapisinde birtakım terapistler, ailenin varlığındaki kişisel terapötik yaklaşımdan hareketle ya da aile
üyeleriyle ferdî olarak çalışırlar. Bu tip ferdî tedavi bir kıymet ve etik soru meydana getirir, zira,
bu türlü bir düzenlemedeki ailenin sorunları, onların genel durumundan bir bütün olarak görülmez. Sonuç
olarak ailenin irtibat yolunun yenilenmesi için teklifler, durumun bütün karışıklığını göz önünde
bulundurmaz. Zira bu türlü bir yaklaşım sonludur, azdır ve bedeli yoktur. Bu, etik bile olmayabilir. Zira,
araştırmalar evli bireyler için kişisel terapi ile evlilik bağlantısının karışıklığı ortasında bir alaka göstermiştir.

Aile terapistleri, etik olarak danışanlara karşı dürüst olmalıdır, danışanlar terapistin seçimleri, önyargıları
ve profesyonel yargıları hakkında açıkça bilgilendirmelidir. Aile terapistinin kabul ettiği kıymetler, onların
klinik uygulamalarını ve sonuçlarını direk olarak etkilemektedir.

ETİK KARARLAR ALIRKEN YOL GÖSTEREN KAYNAKLAR

Etik olmayan kararları almaya karşı önlem almak için aile terapistleri hangi bedelleriyle alakalı olduğunun
farkına vardığı andan itibaren birkaç kaynak ve model kullanabilir. Etik kararlar almanın en yaygın ve
faydalı olan 5 yolu vardır;

Kurumsal Etik Kodları,
Eğitimsel Kaynaklar,
Profesyonel Konsültasyon,
Meslektaşlar ve Süpervizörlerle Etkileşim
Meta-etik Unsurlarının Değeri.
Etik Kodlar

Etik kararlar alırken aile terapistlerinin kullanacağı öncelikli kaynak, kurumsal etik kodlarıdır. “Etik kodları

olacakları değil, olabilecekleri engellemek için kurulmuştur.

Etik kodların içerdiği husus başlıkları; kapalılığı, danışan sorumluluğunu, profesyonellik hünerini,
dürüstlüğü, değerlendirmeyi, ekonomik düzenlemeleri, araştırma ve yayını, süpervizyonu ve toplumsal
beyanları kapsar. Bu ve başka alanlarda aile terapistleri birçok etik ikilemle karşılaşmaktadır. Yaygın olan
etik niyetlerin birçok, bütün aileyi tedavi eden, yeni tedavi gelişimleri hakkında şimdiki olan, bir aile
üyesini tek başına gören ve danışanlarla kıymetleri paylaşanlardır.

Etik kodlarında, maalesef, aile terapistlerinin neyi, nasıl yapacaklarını yönlendiren az sayıda belli
davranışsal rehberler vardır. Bunun sonucu olarak, aile terapistleri etik olmayan kararlar da verebilirler,
zira terapistler “diğer uygulamacılar bunu yaptı” formundaki duyumlarla hareket edebilirler. Etik kodların
hudutları, bilhassa karşılıklılık üzerine kurulmamış, terapistin arkadaş ya da iş bağı üzere ikinci rolleri
üstlendiği ikili ya da çok taraflı bağlar (dual or multiple relationships) üzere karışık hususlarla ilgili uğraşlar
harcandığında ortaya çıkar. Etik kodları yalnızca okuyarak en güzel hareket haline karar vermek, yeni
başlayan terapistler kadar tecrübeli terapistler içinde sıkıntı olabilir.

Eğitimsel Kaynaklar

Aile terapistlerinin etik kararlar alırken yararlanacakları ikinci kaynak; eğitimsel araçlardır. En uygun eğitimsel
kaynaklardan biri; aile terapisindeki ikilemler
le belli olarak ilişkilendirilmiş hadise tarihi-vaka çalışmaları
formunda bulunur. Peggy Papp(1977), Frank Dattilio(1998), ve Lary Golden(2004) aile terapistlerinin
başvurabilecekleri olay çalışması kitapları yayınlamışlardır;

AAMFT Etik Kodlarını Kullanıcı Rehberi ( User’s Guide to the AAMFT Code of Ethics)’nin formatı daha
kısadır.
Aile Rehberi: Çiftler ve Aileler için İstişare ve Terapi (The Family Journal: Counseling and Therapy for
Couples and Families)
Bu yayınların hadise konsültasyonları muhakkak bir kuramsal görüş özelliğindedir. Bu türlü eğitimsel olayların
sistematik bir temelde çalışılması gerekir. Ayrıyeten, aile terapistlerinin, geçmişte nasıl kararlar aldığını
bilmek şimdiki uygulayıcılar için faydalı olabilir

Hadise çalışmaları; aile terapistlerine etik olarak uygun seçimler yapmaları için adımlar konusunda da
yardımcı olabilir. Etik karar vermede, adım adım süreçler belirlenmiş ve bu süreçler; terapistlerin
profesyonel sorumluluklarını karşılamak ve ailenin yeterliliği için sorumluluk almaları için bir alternatif
hareketler sürekliliği oluşturmayı vurgular. Terapistler, sonra, bu alternatiflerin sonuçlarını kıymetlendirir
ve ölçer. Bu süreçlerden deneme niteliğinde kararlar verirler ve şayet kuşkuları varsa bunu süpervizör ya
da meslektaşlarıyla 2 kere denetim ettikten sonra kararlarını uygularlar. Son basamak ise; yapılanların
belgelendirilmesini içerir. Belgelendirme, etik ve yasal taraftan savunulabilir. Dokümanlar, kayda bedel
görülen uygulamalar ya da klasik uygulamalara dayanan uygulamalar olmalıdır.

Profesyonel Konsültasyon

Etik kararlar alırken üçüncü kaynak da; profesyonel konsültasyondur. Profesyonel konsültasyon, birinin
kendi yetenek ve bilgisini arttırmak için alanında uzman bir şahısla görüşmesidir. Konsültasyon; içsel yahut
dışsal yönelimli, süreç-sonuç odaklı ve formal ve informal üzere çeşitli biçimlerde alınabilir.

İç konsültasyon (internal consultation) terapistin, bir aile ile ilgili etik sorun hakkında çalıştığı yerdeki
uzman biriyle konuşma biçiminde alınabilir. Dış konsültasyon (outside consultation), bulunduğu
yerin/kurumun dışındaki bir profesyonelle görüşmeyi içerir. Süreç konsültasyonu (process consultation)
bir aileyle çalışırken kullanılan usulün etiği hakkında bir uzmana akıl danışmak olarak tanımlanabilir.
Sonuç odaklı konsültasyon (outcome-focused consultation) ise ailenin ve terapistin başarmayı istedikleri
etikleri merkeze alarak uzmanla görüşmeyi içerir. Resmi konsültasyon (formal consultation) da girdi bir
uzman tarafından randevu ya da yapılandırılmış görüşmeyle kazanılırken; resmi olmayan konsültasyon
(informal consultation) profesyonel terapi konferansında, uzmanla koridorda ya da daha az
yapılandırılmış bir irtibat formunda olabilir.

Ne halde olursa olsun, konsültasyon servisleri kanalıyla aile terapistleri; prensiplerle ve etik kodların
makul taraflarıyla ilgili durum tarihiyle ile ilgili daha geniş bir bakış açısı kazanır. Konsültasyon
toplantılarında terapistler, engellemeleri, aydınlatmaları ve değişimleri amaçlayan servislerin tüketicileri
olurlar.

Meslektaşlar ve Süpervizörlerle Etkileşim

Etik kararlar almadaki dayanağın dördüncü kaynağı meslektaşlar ve süpervizörlerle ilgili olanı içerir. Aile
terapistleri meslektaşlarıyla birçok nedenden ötürü etkileşim içinde olma gereği duyabilirler fakat
özelliklede etik davranış kelam konusu olduğunda meslektaşlarıyla fikir paylaşımında bulunurlar.
Meslektaşlar, ekseriyetle uzmanlardan ve eğitim metaryellerinden daha ulaşılabilirlerdir. Ayrıyeten bu
meslektaşları kullanmanın mali kıymeti daha ucuz ya da bedavadır. Ek olarak, meslektaşlar birbirlerini
yeni trendlerin profesyonelleri hakkında sıkça bilgilendirir.

Bir çalışmanın, meslektaşı olmayan biri tarafından direk süpervizyonu bilhassa mesleklerine başlayan
profesyoneller açısından epey tesirlidir ve önerilir. Ferdî süpervizyondan farklı olarak aile terapisi
süpervizyonu (family therapy supervision) sistematiktir ve içedönük mevzulara olduğu kadar şahıslar ortası
mevzulara da odaklanır. Süpervizörlükle ilgili etkileşimin çeşitli formlarını kullanarak aile terapistleri bilgiyi
çıkararak ya da ferdî ve profesyonel hususlardan kaçınarak etik kusurlar yapma ihtimali daha azdır.
Ayrıyeten, aile terapi süpervizyonunda canlı müşahede ve görüşme için tek istikametli aynaların kullanımına ek
olarak görüntü kritiğine de vurgu yapılır.

Meta-Etik Prensipler

Meta–etik prensiplerin yüksek seviye standartları vardır. Bu standartlar klinisyenlere karar vermeleri için
rehberlik eder. Bu prensipler bilhassa etik ve ahlaki ikilemleri çözmek için kullanışlı olur. Bütünüyle bu
prensiplerin beşi, birbirleriyle etkileşimde düşünülür:

Özerklik (Autonomy): Kararlar ve seçimleri yapması için bireylerin doğruluğu

Ziyan vermeme (Nonmalefience): danışana birinin hareketinden mümkün ziyan vermeden kaçınma

Faydalılık (Beneficence): danışanın huzurunu sağlamak ve yeterlilik yapmak

Bağlılık (Fidelity): Sağlam, sadık olmak ve birinin kelamlarını tutmak

Adalet (Justice): Eşit olarak davranmak insanlara

Aile terapistlerinin en çok akılda tutması gereken en üst prensip; ziyan vermemektir. Bu ilkeyi takip etmek
kolay olmasa da öteki prensiplerden kimi yollarla daha az zordur. Aile terapisinde bağlılık, aile üyelerinin
bağlı olmasıyla ve onların sahip olduğu alakalarla uğraşır. Bu üç alana dikkat etmek gerekiyor ve karar
alırken akılda tutmalıdır. Buna karşın aile terapistleri ne ile ve kim ile çalıştıklarının karmaşıklıklarını fark
ettikleri vakit, daha dikkatli, niyetli ve sonunda mahir olurlar.

Yaygın Etik Hususlar

Birtakım aile terapistleri etik kurallara uymayabilmektedirler. Aşağıda birtakım etik kurallar açıklanmaya
çalışılmıştır.

Kapalılık

Danışana etik mevzulara uyulacağı konuşulmalıdır. Öte yandan zımnilik yasal bir durumdur. Şayet kapalılık
bozulursa etik olmayan bir durum ortaya çıktığı üzere terapistlerin yasal problemlerle müsabakasına da
sebep olur. Aile terapistleri bu mevzuda dikkatli olmalılardır.

En yeterli yol, aile bireyleri ile birlikte hepsiyle bir arada istişare oturumunu yapmaktır. Bu durumlarda
oturumda günah keçisi ya da sorun kişi olmayacaktır. Bu süreçte karşılıklı terapist ve aile bireyleri,
haklarını ve sorumluluklarını öğrenirler. Zımnilik içerisinde, oturumlarda konuşulanların orda kalması
gerektiği somut olarak konuşulur ve aile bilgilendirilir. Teğe bir görüşme olmaması danışanların yüreğini
kırabilir. Bu yaklaşım sistem yaklaşımını takviyeler ve aileden birinin sorunu varsa başkalarını de etkilediği
fikrini geliştirir.

Orta sıra terapistler saklılığa uymayabilirler. Aile üyelerinden birinin kendine yada diğerine ziyan vermesi
yada mental rahatsızlık göstergelerinin olması durumlarında olabilir.

Aile üyelerinin yeterliliği için bunu yapması gerekebilir. Bu durum ile ayrıcalıklı irtibatı de beraberinde getirir.
Ayrıcalıklı bağlantı (privileged comminicated) danışanın haklarını koruyan danışanın yasal hakkıdır,
kanunlarla garanti edilmiştir. Trapist ve danışan ayrıcalıklı(*) formda görüştüklerinde danışan olağan
oturum formatını bırakabilir Bununla birlikte aile içinde bir şeyler ortaya çıkmaya başladıysa, çocuk
istismarı yad
a daha öbür şeyler, terapist bunu gerekli yasal mercilere iletmelidir. Aile terapistlerini
nizamlı bir halde denetim edilmeye muhtaçlıkları vardır. Değişik kurumlar bunu yapmalılardır.

Öbür bir meselede saklılığın dikkatsizlikten ötürü bozulmasıdır. Bir olay ile ilgili konuşurken uygunsuz ve
dikkatsiz bir formda konuşmayla bu olabilir. Bu başkalarına nazaran daha saf görünebilir. Elektronik
bağlantı araçları görüşme bilgilerinin oburlarının eline geçmesine yada ulaşmasını daha da kolay
kılmaktadır. Her ne olursa olsun bu da bir etik dışı durumdur. Aile terapistleri bilgisayarda kayıt
tutuyorlarsa dikkat etmelilerdir. Ve muhafaza altına almalılardır kayıtları.

Gender Issues (Cinsiyet Konuları)

Aile terapisinde cinsiyet öneli bir olgudur. Cinsiyet aile de bayan ve erkek ikisinin münasebetlerindeki temel
yapıyı oluşturur terapistlerin cinsiyeti görüşmeleri etkileyebilmektedir. Aile terapilerinin birinci yıllarında erkek
odaklı olarak çalışılıyordu. Ve bayanlar görmezden geliniyordu. 1980 den sonra cinsiyet terapisi
genişletildi. Bayan ve erkeğe eşit biçimde muamele edilmeye başlandı. Yinede kimi terapistler yüzeysel
değişiklikler yapmışlardır.

Bu hal etik kuralları göz arkası etmek demektir. Bayanları cinsiyetlerinden ötürü terapiden yoksun
bırakabilirler fakat bayanlar maliyeti ne olursa olsun bu hakkı almalılardır.

Terapistler bütün aileler ile çalışırken şunlara dikkat etmelilerdir.

finansal ve fizikî olarak güç istikrarını sağlamalı
aile bireyleriyle rol ve kurallar la ilgili oyun oynaıp onların kendilerini farklı görmeleri sağlanır
ailedeki küçük değişikliklerin ailenin bütününe tesir ettiğini bilmeli.
Terapist ile Aile Üyelerinden Birinin Cinsel Alaka Yaşaması

En yaygın tabu aile danışmalığında, terapistin aileden biriyle alaka yaşamasıdır. Ne yazık ki en yaygın
meselelerden biri terapistlerin, sıhhat çalışanlarının danışanları ile münasebet yaşamasıdır. Yeni çalışanlar
danışanlarla alaka konusunda uyarılırlar. Ayrıyeten aile danışmalığı etik kodlarında bu durum men edilmiştir.
Terapist ve danışan ortasında yanlış anlaşılmalar olabilecek biçimde davranılmamalıdır.

Teorik teknikler

Birtakım teorilerin teknikleri hala tartışmalı bir haldedir. Bu yüzden en son deva olarak düşünülmelidir. Mesela
şuur karmaşası ve paradoksları stratejik aile terapisi (straightforward) hiçbir şeyi gizlemeyen (apaçık)
teoriler kadar düzgün ele alamamaktadır. Misal bir biçimde tarafsızlık konusunda tartışmalı bir tutum
sergilemektedirler. Stratejik bakış açısına sahip terapistler ailedeki şiddeti çözüp, şiddet olmayan bir aile
ortamı oluşturmaya çalışırlar. Yalnızca aile ile çalışırken aile içi dengeyi ve ailedeki değişimi yapabilir.

Çok Kültürlü Terapi Mevzuları

Etik durumların yaygın bir alanı da çoklu kültürel terapilerdir. Çoklu kültürel müracaatta terapistin
kıymetleri çok görkemlidir fikri olmamalıdır. Azınlık rupları ile çalışma yapar iken Pederson (1996) şu üç
değerli etik yanılgıyı önermiştir,

Benzerlikleri vurgulamalıdır.
Farklılıkları vurgulamalıdır
Benzerlikler ve farklılıklar üzerindeki varsayımlarını vurgulamalıdır
Aile terapistleri teklif vermeden evvel ailenin bakış açısıyla onların kültürlerine bakmaya dikkat etmeliler.
Bunu ele almak güç olabilir. Süpervizyon yahut konsültasyon etik olması açısından tavsiye edilmektedir.
Örneğin terapist çoklukla danışanına dokunabilmektedir. İspanyol ve Latin kökenliler buna açıktır ve
terapistlerini dokunarak yada sarılarak selamlayabilirler. Bu üzere durumlarda Kültürel farklılıklar etik
kodlarda esnek tutulabiliyor.

İnternet Yoluyla Terapi

İnternetin terapilerde ve etik kodlar açısından sunduğu imkanlar olduğu üzere getirdiği sıkıntılarda olmuştur.
İnternet terapistler tarafından kullanılmaktadır. Birtakım nizamlarda danışan yaşadığı yerin bilgisini yanlış
veriyor. E-mail sorularının karşılıklarında 200 sözden fazla olmaması gerektiği söyleniyor.

Lakin buna karşın üçüncü çeşit kurulumlarda terapist aile üyeleriyle görülebilmektedir. Ve tertipli
görüşmeler yapabilmektedir. Pratik yapmak danışanı yetiştirir bu mevzuda. Tedirginlikleri azalır, tecrübesi
artar.

İnternetin kullanımı ile etik ikilemler çıkmaya başlamıştır. Güvenlikten mahrumdur, zımnilik ihlal edilebilir,
terapist mümkün tehlike ve ziyanlardan danışanını koruyamayabilir. Sözel olmayan yansıları göremez ve
yorumlayamaz. Danışan yanlış anlayabilir yazım kusurlarını, yada yetersiz danışanlar ziyan görebilirler
yazdıklarından ötürü.

Problemler karmaşık bir hal alabilir, daha da berbatı olabilir. Lakin rastgele bir yasal bir yaptırım ya da
kollayıcı kanun kelam konusu değildir aile terapisi hakkında. İnternetin kullanımı ve danışmanlıklar
artmaktadır ve bununla birlikte misyonunu berbata kullanma da artmaktadır.

Etik Olmayan Davranışın Bildirilmesi

Etik kodların okunması ve öğrenilmesi ile birlikte çalışanlar etik olmayan davranışlardan kaçınmaya
başlanmıştır. Danışanlar çalışan terapistlere etik olmayan davranışları bildirebilmektedir.bterapistler bir
durumla karşılaştıklarında etik kodlara başvurabilmektedirler. Şayet çözümleyemediği bir durum yada
hadise varsa bunu gerekli kurumlara (ACA gibi) bildirmesi gerekmektedir. Bu türlü bir kurumda bir rapor
verilmişse resmi araştırma açılacaktır

Etik olmayan bir davranışa terapistler güç durumda kaldıklarında başvurabilmektedirler. Zımnilik sorunu
artmaktadır. Etik kuralların ihlal edildiğini gören terapistler bunu bildirmekle yükümlüdürler.

Şayet kesin bir şiddet varsa üç seçeneği vardır terapistin. Yetkili bir konseye belge ile başvurması için
danışanı teşvik etmeli, terapistin kendi şikayet etmeli yada hiçbir şey yapmamalı. Bu üç seçenekte
danışana rahatsızlık verir, münasebetiyle terapistte bundan etkilenir.

AİLELERİN DEĞERLENDİRİLMESİNİN EHEMMİYETİ

Kıymetlendirme prosedürleri (assessment procedure) insanların, programların ve objelerin özelliklerini
ölçmek için kullanılan her sistemdir. Ekseriyetle insanlardan en düzgünlerini yapmalarının istendiği test
etmenin tersine, kıymetlendirme; tipik performansları, davranışları ve nitelikleri kıymetlendirir. Yani;
kıymetlendirme, test ölçümlerinden daha kapsamlıdır.

Aslında, kıymetlendirme, aile terapilerinin de hayati bir kesimidir. Kıymetlendirme boyunca terapistler
çalıştıkları aileleri sistemli ve uygun bir biçimde teşhis etmelerine yardım edecek bilgiyi kazanırlar. Bu
emelle terapist, ailenin yapısı (roller, sonlar vs.), denetimi (esneklik, güç gibi), kültürü (sosyal pozisyon,
kültürel kalıt vs.), ihtiyaçları/duyguları ve gelişimi hakkında bilgi edinir.

Geçmişte, Amerikan Psikiyatri Derneği tarafından yayımlanan ve akıl sıhhati bozukluklarını temel alan
Teşhis edici ve İstatistiksel El Kitabı’nda (Diagnostic and Statistical Manual-DSM) evlilik ve aile teşhis
kategorilerine az dikkat çekilmiştir. Temel olarak, DSM tıbbi modelden temel alınmış ve ferdî olarak
yönlendirme yapılmıştır. Bu nedenle, evlilik ve aile alanları teşhis süreciyle sonlandırılmıştır; zira aile
terapistleri temelde ilgi yönelimlidir. Bağlantıları bir rahatsızlık sınıfıyla bağlamak yerine DSM’in yaklaşımı;
bu zorlukları tanımlamak için V kodları (V codes)’nı yahut İli
şkisel Fonksiyonelliğin Bütüncül Kıymetlendirilmesi
Ölçeği (Global Assessment of Relational Functioning Scale-GARF)’ ni kullanmaktı. V kodu, durumu, akıl
rahatsızlığına atıfta bulunmayan bir şey olarak tanımlar. GARF ve DSM-IV ün Eksen 5’i olan Fonksiyonelliğin
Şimdiki Değerlendirmesi (Global Assessment of Functioning-GAF) ölçeğinin ferdî fonksiyonelliği
değerlendirmesi benzeridir. SON CÜMLEYİ EKLEE!!!

DSM-IV (the fourth edition of DSM) aile-çocuk, kardeş, partner ilgileri ve fizikî ve cinsel berbata
kullanım üzere ilişkisel sorunlara daha çok odaklanır. Lakin kimi mahzurlara karşın aile terapistleri
gerekli olduğunda uygun bir tedavi planı geliştirilebilir ve izlenebilir diye kıymetlendirme ve teşhis etme
gereği duyarlar

Değerlendirmenin bir başka avantajı; ailelerin ve aile üyelerinin daha güzel ilgileri için bağ dinamiklerini
anlamaya yardımcı olmak, onlara net gayeleri ve farklı bakış açıları kazanmalarını sağlamaktır.

Değerlendirmenin son olarak bir öbür değeri; sayılabilirliği ve profesyonelliği ilişkilendirmesidir. Terapi,
hizmetlerin belgelenmesini gerektirir ve hizmetlerin gerisindeki nedenleri takdim eder. Aile terapisi de
daha bilimsel ve kesin olmaya başlıyor ve bu da marifetlerini geliştiren ve halka hizmet eden aile
terapistlerinin değerlendirmeye gitgide güvenmesini sağlıyor. Bu türlü inanç, sorumlu olma problemidir.

AİLELERİ DEĞERLENDİRMENİN BOYUTLARI

Ailelerle birçok kıymetlendirme, sistemsel yaklaşımda temele alınır. Bu yaklaşım, her bireyin kişisel
karakteristik/özelliklerinden fazla bireyler ortası etkileşimden/ilişkilerden yararlanmayı gerektirir. Bir ya
da öteki bir sebepten ötürü, dikkat bir kişinin üzerinde odaklandığında bile o kişinin davranışı, sistemin
öbür üyelerinin davranışlarını şekillendirmesi, etkileme gücü ve eko sistemi etkileyebilecek değişkenler
bakımından tahlil edilir.

Terapistler, terapi oturumunda sorulan sorularla, demografik bilgilerden çok etkileşime ve alakalara
odaklanırlar. Örneğin; “Mary, John hudutlu olduğunda sen ne yaparsın?” üzere sorular sorarlar.

Fishman’a nazaran terapist değerlendirmede dört-boyutu hesaba katmalıdır Bunlar:

Aile üzerindeki çağdaş gelişimsel baskı,
Aile tarih,
Aile yapısı,
Aile süreci.
Bu dört boyutlu model, terapistlere mevzuları hakkında sık sık değişen bir görüş vermelidir. Bu model,
terapistlerin, hareket eden sisteme farklı açılardan bakmalarına müsaade verir. Bu model, terapistler sistemin
içinde ve dışında, bazen tarafsız gözlemciler olarak hareket ettiklerinde, muhakkak bir aile üyesini
desteklediklerinde ya da ailenin denetimini sağlayan bir üyeyi fark ettiklerinde terapistin süreçteki
konumunu göz önünde bulundurur.

Sürecin ve terapistin bu süreç içindeki etkin yerinin vurgusu aile terapisini bir tecrübe terapisi olarak
tanımlayan şeydir.

AİLELERİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILAN METODLAR

Aile terapistleri birçok ve çeşitli kıymetlendirme tekniklerine sahiptir. Hem formal hem informal teknikler
kullanabilirler. Resmi olmayan kıymetlendirme metotları (informal assessment methods) gözlemsel bilgileri
içerir, bunlar doğal yahut oyun oynama durumlarıyla ilgilidir, bunlar ölçülen olabileceği üzere olmaya da bilir.
Resmi kıymetlendirme metotları (formal assessment methods)genellikle alan testleri ve envanterleridir,
bunlardan bir kaçının temeli teorik kuruluşludur, kimileri da değildir.

Aileleri Değerlendirmede İnformal Metotlar

Çiftleri ve aileleri informal değerlendirmede birkaç yol vardır. Örneğin; sarnoff ve sarnoff münasebetlerinde
olumlu tecrübelerini “çiftlerin informal değerlendirmelerini” sağlayabilmek için “çiftlerin yaratıcılık

kıymetlendirme görevleri(couples creativity asessment tasks C-CAT)” tasarladılar. Bu ölçme
envanterindeki misyonlar; erken anılara odaklanmayı, geleceği, sorun çözme yeteneği oluşturmaya
bakış açısını ve farklı kanıları içerir .Bu ölçme 40-45 dakikayı alır. Bu envanter çiftlerin hayatları
mühletince “daha olumlu, aşklı ve sağlıklı etkileşimi” getirmek içindir.

Aile kıymetlendirme informal metotlardan en güzellerinden biri de “Aile Kıymetlendirme Formu”(Family
Assessment Form)dur. Bu form, aile terapistlerinin kâfi kısa vakitte birçok bilgi edinmesini gayeler.

Aileleri informal değerlendirmede öteki bir yolda direkt gözlemlemektir. Ferdi danışmanın tersine aile
terapisi bireyler ortası problematik değişimi direkt olarak gözlemlemek ve bunu bu olayların öznel tercihlerle
karşılaştırmak için fırsatlar önerir. Bu süreç eşit olmasına karşın bir karışıktır,çünkü bireylerden birinin
kimi periyotlarında düşmanlık tabirleri imkanlıdır. Bunlar bilgi toplamak için değer biçilmez araçlardır ve
öteki envanterler bunu sağlamaz.

Referal Kaynaklar:

Değişmesi İstenen/Mevcut Sorun (her üye açısından)
Tekrarlayan Etkisiz/Verimsiz Davranış Dizileri (çözüm eforları, homeostatik istikrar çabaları)
Aile Yapısı (Aile haritası; fert olarak iştirak yahut yalıtım, esneklik yahut sertlik; güç yapısı; kuşaksal
hudutlar;eşli münasebetler, mutabakatlar, roller vb.)
İrtibat ve Etkileşim Stilleri (direk, açık, karışık, tesirli, bilişsel, müspet, negatif, destekleyici, agresif vb.)
Dikkate Alınan Temel Varsayımlara Bakmak
Aile Ömür Evresi (Erken evlilik, genç ebeveynliği, orta yaşlar, emeklilik vb.)
Aile Soyu hakkında Uygun/gerekli Bilgi (geçmiş kuşakların müspet ya da negatif etkileri)
Gerilim ve Dayanakta Dışsal kaynaklar (Aile dışındakilerle alakalar, arkadaş, iş arkadaşı gibi)
Ailenin Güçlü İstikametleri
Değerli Fizikî Durumlar/İlaçlar/Rahatsızlıklar
Öbür Bilgiler (Önceki tedavi ve test sonuçları gibi)
Terapötik emeller:
Önerilen Terapötik Müdahale

Aileleri Değerlendirmede Resmi Metotlar

Aile terapistleri 1000’den fazla ölçme envanterlerine sahiptir. Bu envanterler şu alanları kapsarlar; çeşitli
yakınlık, güç, ahenk ve ebeveyn. “bu envanterler kullanıldığında uygulayıcıların ve danışanların
kıymetlendirme ve tedavi sürecini zenginleştirebilirler.”

Klinisyenlerin referans çalışmalara başvurmaya ve onların durumları için uygun özel ölçekler için
kuramlara muhtaçlığı vardır. Aile terapisinde kullanılan bütün kıymetlendirme araçlarını, ölçeklerini not etmek
kıymetlidir. Bu envanterlerin; ölçülü oluşturulan pahalar, bu basamaklar ve raporlaştırılarak oluşturulan
yardımcı basamaklar, kolay ya da güç olan skor yönelimleri ve test sonuçlarının yorumlanması, geçerlik
ve güvenirlik hakkında olan kanıtlar için dikkatlice incelenmiş olması kıymetlidir.

Aile terapisi ölçeklerindeki eğilimlerin artışına karşın, klinisyenler onları denemekten çekiniyorlar.. Bu
suskunluğun sebeplerinden biri, kullanılan ölçme envanterlerinden yenilik getiren pratiğinin üstünlüğünü
kesmeden aile terapistlerini uzaklaştırmak ve gerekli eğitime sahip olmamalarıdır. Bu aile terapistleri;
çalıştırılan ölçme eğilimlerinin birçoklarında sık sık, birey odaklı kıymetlendirme envanterlerini, örneğin MMPI-
2 ve Myers-briggs type indicator kullanırlar.

Evlilik ve Aile Terapilerinin Kıymetlendirme Ölçüleri

*Evlilik Kıymetlendirme Ölçüleri

-Çalışan Bayanlar Tavır Ölçeği

-İki-Kariyer Aile Ölçeği

-Değişim-Yönelim Envanteri

-Evlilik Memnuniyet Envanteri

-Evlilik Bağlantı Envanteri

-Cinsel Tavır ve İnançlar Envanteri

-Locke-Wallace Evlilik Ahenk Testi

-Myers-Briggs Tipoloji Envanteri

-Dyadic Ahenk Ölçeği

*Ebeveyn Kıymetlendirme Ölçüleri

-Ebeveyn-Ergen Bağlantı Envanteri

-Ebeveyn marifet Envanteri

* Aile Kıymetlendirme Ölçüleri

-Beavers-Timberlawn Aile Kıymetlendirme Ölçeği

-Çatışma Çözme Ölçeği

-Yaşam Kalitesi Ölçeği

-Aile Ahenk ve Tutarlılık Ölçeği

-McMaster Aile Kıymetlendirme Planı

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir