ÇOCUKLARDA ÖZ BAKIM BECERİSİ VE ÖNEMİ

Öz bakım marifeti, çocukların içinde bulundukları gelişim periyotlarına uygun formda
kendi ferdî bakımlarını üstlenebilme maharetidir. Çocukların öz bakım hünerlerinin
temelinin atıldığı periyot okul öncesi periyottur. Bu devirde çocukların gelişim özelliklerine
uyacak halde bu marifetleri geliştirmesi beklenilir. Yaş periyotlarına nazaran çocukların sahip
olması gereken öz bakım marifetleri şu biçimdedir:

36-48 AYLIK ÇOCUKLARIN ÖZBAKIM MAHARETLERİ

1) Kendine ilişkin eşyaları toplar.
2) Tuvalet gereksinimini yardımla karşılar.
3) Yardımla giyinir.
4) Bağcıksız ve düğmesiz kıyafetleri yardımsız çıkarır.
5) Giysinin önünü gerisini bilir.
6) Saçlarını yardımla tarar.
7) Dişlerini yardımla fırçalar.
9) Yemeğini kendi kendine yer.

48 – 60 AYLIK ÇOCUKLARIN ÖZBAKIM MARİFETLERİ

1) Kıyafetlerini yardımsız giyip çıkarır.
2) Kıyafetlerini asar.
3) Saçlarını tarar.
4) Ayakkabılarını yardımla bağlar.
5) Dişlerini fırçalar.
6) Elini yüzünü yardımsız yıkar.

7) Sofra kurallarına uyar.
8) Yemekle ilgili araç gereçleri uygun kullanır.

60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ÖZBAKIM MAHARETLERİ

1) Dişlerini fırçalar.
2) Bedenini yıkar.
3) Dişlerini fırçalar.
4) Hava kurallarına uygun kıyafetler seçer.
5) Giysilerini kendi giyer, çıkarır.
6) Ayakkabılarını bağlar.
7) Yemek araç-gereçlerini bir yetişkin üzere kullanır.
8) Tehlike yaratacak durumları fark eder.

Gelişimsel periyoduna uygun olduğu halde, yardımsız olarak yemek yiyemeyen, diş
fırçalayamayan ya da tuvalet paklığını yapamayan yani öz bakım maharetleri konusunda
düşünce yaşayan çocukların birçoklarının, bu maharetlere sahip olamamalarının en büyük
nedenlerinden biri ebeveynlerinin çok gözetici tavırlarından kaynaklanır.
Ana-babanın çok müdafaası, çocuğa gerektiğinden fazla denetim ve itina göstermesi
manasına gelir. (Yavuzer, 1998). Bu tavrı benimseyen ebeveynler; çocukları ziyan
görmesin, yorulmasın, üzülmesin üzere sebeplerle çocuklarının yapması gereken her şeyi onlar
ismine yaparlar. Bu biçimde, onları, dünyadaki tüm kötülüklerden olabildiğince koruyacaklarına
inanırlar. Örneğin, çocukları koştuğunda düşeceğinden, bir şey taşıdığında
incinebileceğinden, yaşına uygun bir misyonu yerine getirdiğinde yorulabileceğinden tasa
duyarlar. Bu nedenle ekseriyetle çocuklarına sorumluluk vermez, çocuklarının vazifelerini de
kendileri yaparlar. Bu misyonlar çocuğa yemek yedirme, çocuğun tuvalet paklığını kendi
yapma, çocuklarının kıyafetlerini kendisinin giyip çıkartması biçiminde olabilir.
Çok koruyuculuğun yanı sıra, etraf pislenmesin ya da daha süratli olunsun fikri ile
çocuğunun vazifelerini üstlenen ebeveynlere de rastlanmaktadır.
Lakin her iki durumda da çocuk, otonom(kendi kendine yetebilme)bir birey olma,
bağımsızlık ve inanç açısından ziyan görmektedir. Bu tavırlar sonucunda, çocuğun kendisini

geliştirmesi engellenmekte, başta öz bakım olmak üzere öbür alanlardaki gelişimleri de
olumsuz etkilenmektedir. Kendisine sorumluluk verilmeyen, yapabileceği şeyler ile ilgili
kendisine fırsat tanınmayan, öz bakımıyla ilgili ve başka açılardan daima olarak anne babanın
denetiminde olan bir çocuk, ileride de yanında bir kişi olmadan pek çok fonksiyonu yerine
getiremez hale gelmekte, ötekine bağımlı olmakta ve onlar tarafından denetim edilme isteği
içinde bulunmaktadırlar.
Çocuğun öz bakım hünerlerinin geliştirilmesi için kendisine fırsat tanınması, onun
sorumluluk duygusu ile tanışmasını, itimat hissinin çoğalmasını sağlar. Ayrıyeten motor
marifetleri de öz bakım hünerlerine bağlı bir alandır. Dişlerini fırçalayan, yemeğini kendi
yiyen, eşyalarını toplayan bir çocuğun ellerini kullanması ile ince kas motor marifetleri
gelişmektedir. Anaokulumuzda çocuklarımızın öz bakım hünerlerini geliştirmeleri
desteklenmekte, yaş devirlerine uygun hünerleri göstermelerine fırsat tanınmaktadır. Lakin
elbette bu bahiste ailenin de iş birliği içinde olması, çocuklarımızın bağımsız, kendi kendine
yetebilen sağlıklı yetişkinler haline gelmelerinde çok değerli bir öge olan öz bakım
maharetlerini geliştirebilmene fırsat tanımaları gerekmektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir