ÇOCUKLARIN GELİŞİM AŞAMALARI VE İHTİYAÇLARI (0-12 Yaş)

İnsanın gelişimi, döllenmeyle birlikte başlayan ve devam eden bir süreçtir. İnsan doğduğu andan itibaren belli yaşlarda değişik bir kadro evrelerden geçmektedir.

Çocukların gelişim etaplarını ve gereksinimlerini ise şöyle açıklayabiliriz:

0-18 Ay: Temel inanç periyodu olarak geçen bu periyotta anne ile bebek ortasında kurulan bağ çok kıymetlidir. İtimat duygusu çocuk için temel bir öğedir. Bebek acıktığı vakit annenin bunu anlayabilmesi gerekir ki bebeğin muhtaçlıklarını giderebilsin. Bebeğinin gereksinimlerini anlayamayan bir anne bebeğin duygusal manada yetersiz ve inançsız olmasına sebep olabilir. Birinci 3 ay içerisinde bebeğin gereksinimlerini çabucak giderebilmek gerekirken, 3. aydan sonra kısa bir müddet bekletip gereksinimlerini gidermek daha yerinde olacaktır. Bebek de bu durumla baş etmeyi öğrenecek ve ihtiyaçları ile ilgili farkındalık kazanacaktır.

Bebeklik periyodu büyümenin ve gelişmenin en süratli olduğu periyottur. Bu periyotta gösterilen ilgi ve alaka çocukların her istikametten sağlıklı büyümesini sağlar.

Anne ile bebek ortasında bebeklikte kurulan ilgi, bebeğin ileriki devirlerinde öteki ilgileri için bir referans olacaktır. Anne bebekle uzun vakit geçirmeli, bebeğiyle konuşmalı ve cilt teması sağlanmalıdır. Bunlar bebeğin itimat hissini geliştirmeye dayanak olur. İtimat hissini kazanan çocuk da özgüvenli bir birey olarak yetişebilir.

Bu devrin motor gelişim özelliklerinde, bebeğin emme ya da yutma üzere kendine has refleksleri dikkat çekmektedir. Bir bebeğin birinci kazandığı refleks başını kaldırabilmeyi başarmaktır.

Yeni doğan bebekler için uyku çok değerlidir. Yeni doğan bir bebek gün içerisinde ortalama 12 ile saat 18 ortası uyuyabilir. 12 aylıkken bu müddet 10 ile 12 saate düşebilir.

Bebeklerin lisan gelişimi için, objeler gün içerisinde tekrar edilmelidir. Ebeveynler çocuklarıyla göz teması kurarak konuşmayı ihmal etmemelidir.

3 yaşına kadar bilhassa çocukların duyularını harekete geçirecek oyuncaklar tercih edilmelidir. Bunun için sesli ya da görselliği dikkat çeken oyuncaklar alınabilir. 2 yaşından sonra takviye alabileceğiniz bir oyun terapisti ile çocuklarınızın bilişsel, ruhsal ve daha birçok istikametten sağlıklı yetişebilmelerini sağlayabilirsiniz.

2-3 Yaş: Bu yaş devrindeki çocukların kişiselleşme ve özerkleşmeye gereksinimi kendini göstermeye başlar. Kendi başlarına hareket etme, bir şeyler yapma gereksiniminde olabilirler. Bu periyotta çocuğa çok fazla kural koymak ya da onu kısıtlamak ileriki periyotta çocuğun özgüven meseleleri yaşamasına sebep olabilir. Ya da tam bilakis her şey için evet denilirse bu sefer de çocuk ileriki hayatında kurallara uymakta yahut genel olarak sonlarla ilgili sıkıntılar yaşar.

Bu devir çocukları artık konuşmaya ve yürümeye, anneye bağımlılıklarından yavaş yavaş kurtulmaya başlamıştır. Anüs kaslarının gelişiminden dolayı 2 yaşından itibaren artık tuvalet eğitimine de başlanabilir. Daha evvel başlanması ise tavsiye edilmez. Tuvalet eğitimine erken başlamak ya da bu istikamette baskı yapmak ruhsal istikametten çocuğa önemli ziyanlar verebilir.

Çocukların elbiselerini giyebilmesine, oyuncaklarını kendi halinde keşfedebilmesine ya da çatal-kaşığı kendisinin tutabilmesine müsaade verilmelidir. 3 yaşında bir çocuk artık kendi başına yemek yiyebilir hale gelmelidir.

3 yaşında çocuklar kendi cinsiyetlerini de öğrenmeye başlarlar. Kavramlar hakkında kıymetli gelişmeler yaşandığı bu periyotta çocukların dış dünya ile olan etkileşimleri de arttırılmalıdır. Annenin çocuğa kâfi derecede ilgi göstermesi ve etraftaki uyaranlar bebeğin bilişsel gelişimine dayanak olur. Tüm bu sebeplerden ebeveynlerin kıymetli sorumlulukları vardır. Çocukların sağlıklı gelişim gösterebilmeleri, etrafıyla olumlu bağlantılar kurabilmeleri ebeveynin yetiştirme halinde gizlidir.

4-5 Yaş: Bu periyotta çocuklar artık paylaşmayı ve toplum içerisindeki kuralları öğrenebilirler. Aile kural koyarken çok dikkatli olmalıdır. Her durumda çocuğa şefkatle yaklaşılmalıdır.

Bu devirde sembolik oyunlar oynamaya başlayabilirler. Kreş için çok uygun bir periyottur. Ekseriyetle çocuğun, ebeveyninden birinci ayrılacağı vakittir kreş devirleri. Ayrılma hissini yaşayacağı bu periyot bir süreçtir ve bir anda sıkıntısız bir halde gerçekleşmesi pek de kolay değildir. Çocuğun buna alışması, ailenin de sabırlı olması gerekir. Çocuk bu sürecin sonunda annesi yanından ayrıldığında onu kaybetmediğini ve tekrar kendisinin yanına geleceğini öğrenmiş olur.

4-5 yaş çocuğu her şeyi bilmek isteyebilir bu yüzden daima sorular sorarlar. Hayal dünyaları çok gelişmiştir. Ortalama 3 yaşından sonra kız çocukları anneyi, erkek çocukları babayı modellemeye, onlara benzemeye çalışır yani kendi cinsinden ebeveyniyle özdeşim kurar.

Ağır olarak oyun oynandığı bir periyottur. Kimi yetişkinin düşündüğü üzere yalnızca vakit geçirmek ya da oyalanmak için oyun oynamaz çocuklar. Oyunlar aracılığıyla çocukların hünerleri artar, en rahat ettikleri doğal oyun ortamı içerisinde birçok şey öğrenirler.

6-11 Yaş: Bu devirde çocuklar artık ilkokula başlamaktadır. Çocuklar dış dünya ile daha çok içi içe olmaya başlayacaktır. Bir kadro gelişim etaplarını tamamlayan çocuk ilkokula hazır hale gelmiş demektir. Daha evvel konuttan ve ebeveynlerinden hiç ayrılmamış çocuklar içinse bu periyot geçişi sıkıntı olabilir. Çocukların ruhsal ve duygusal olgunluğa erişmeleri işte bu yüzden çok değerlidir.

Çocukların bu devir içerisinde:

  • Zihinsel hünerleri artış gösterir.

  • Arkadaş ihtiyacı evvelki periyotlara nazaran bariz formda artmıştır. Toplumsal etrafları genişlemeye başlamıştır. Arkadaş alakaları sayesinde işbirliğini, uyumlu olmayı, saygıyı, sorumluluk alabilmeyi, müsabakayı öğrenirler.

  • Benlik kavramı gelişmeye başlamıştır, benmerkezcilik ise azalmaya başlamıştır.

  • Bilişsel ve lisan hünerlerinde artış gözlenir. Söz hazneleri genişlemiştir.

  • Kızlar ve erkekler genelde kendi ortalarında kümeleşerek oynamayı tercih ederler.

  • Bu devrin sonlarında çocuklar artık ikincil cinsiyet özelliklerini kazanmaya başlarlar. Beden biyokimyasında da farklılıklar görülmeye başlanır.

Çocuklarınızla sağlıklı bağlantı kurabilmek ve tesirli bir anne baba olabilmek için çocukların içinde bulunduğu gelişim devirlerini bilmek ve devrin özelliklerini dikkate almak anne babalar için çok yararlı olacaktır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir