DİKKAT EKSİKLİĞİ

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) nöropsikiyatrik bir problemdir. DEHB hem çocukları hem de tedavi edilmezse yetişkinleri de tesirler. DEHB başta çocuğun kendisi olmak üzere aileyi ve toplumu ilgilendiren taraflarıyla çocukluk çağının en değerli psikiyatrik meselelerinden biridir. DEHB, okul yaşındaki çocukların yaklaşık % 5-8’ini, yetişkinlerin ise yaklaşık %4- 5’ini etkilemektedir. Klinik datalara nazaran erkeklerde kızlara nazaran 3- 4 kat daha fazla görülmektedir. Belirtiler sıklıkla 7 yaşından evvel başlar ve çocuğun günlük hayatını etkileyecek boyutlara ulaştığında kesinlikle tedavi edilmelidir. Erken teşhis edildiğinde tedaviden elde edilen sonuçların yüz güldürücü olması, DEHB’nin başta sıhhat ve eğitim alanında çalışanlar olmak üzere çocuk ile ilgili tüm profesyoneller ve aileler tarafından mutlak bilinmesi gerekir.

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda beynin ön kısımlarında ve bu kısımla yakından bağlantılı beyin yapılarında normallerden daha düşük kanlanma ve şeker kullanımı ve sonuçta da daha düşük aktivite olur. Beynin bu kısmının kişinin kendini denetim etmesi, dikkatin ağırlaştırılması ve sürdürülmesi, isteklerini şartlara nazaran düzenlemesi ve planlama yapabilmesi üzere kıymetli vazifeleri vardır. Lakin bu yapısal ve fonksiyonel farklılığın neden meydana geldiği tam olarak bilinmemektedir.

Ülkemizde DEHB ile ilgili gerçek bilgi sahibi olanlar azınlıktadır. “Hareketli çocuk zeki çocuktur ”, “Enerjisi fazla geliyor, bırakın koşsun”, “Büyüyünce düzelir ” biçimindeki yanlış inanışlar da sorunun tanınmasını ve bir uzmana danışılmasını geciktirmektedir. DEHB olan çocukların % 50-70’inde ergenlik devirlerinde de bu bozukluğun belirtileri devam eder, bu çocukların % 30-40’lık kısmı ise erişkinlikte de DEHB belirtilerini taşır.

Bu çocukların akademik performansları vakitle düşer ve okul devamsızlığı, sınıf tekrarı, disiplin cezaları üzere sıkıntılar ortaya çıkabilir. Tekrar bu çocukların, ileri ki yıllarda maddelerle ilgili daha sık sorun yaşadıkları ve daha fazla trafik kazasına yol açtıkları tespit edilmiştir.

Özetle DEHB kolay, gelip süreksiz bir yaramazlık yahut dikkat dağınıklığı olarak değerlendirilmemelidir. Aile öncelikle, çocuğunda dikkat eksikliği bozukluğu sorununun varlığını kabul etmeli ve çocuğun davranışlarını yönlendirirken bu durumu kesinlikle göz önünde bulundurmalıdır. Dikkat sorunu çocuğun ömür kalitesini olumsuz olarak etkiliyor ve/veya akademik muvaffakiyetini düşürüyor ise kesinlikle yardım alınmalıdır. DEHB çocuğun cürmü değildir, çocuğun elinde olmadan gelişen bir klinik tablodur. Bu durumda çocuğun tedavi edilmemesi aslında çocuğa yapılan bir haksızlıktır. Hak etmediği bir muamele ile karşılaşan çocukta, uzun vade de özgüven sorunu olması kaçınılmazdır.

DEHB’nin öne çıkan özellikleri, dikkatsizlik, dürtüsellik ve çok hareketliliktir. Dikkat eksikliği çocuğun dikkat müddetinin yaşına nazaran kısa olması ve bilhassa okuma, yazma ve matematik üzere akademik alanlarda dikkatinin kolay ve çabuk dağılması manasına gelir. Okulun başlamasıyla birlikte öğrenmeye karşı ilgisizdirler. Ödev yapmayı sevmez, anne, baba ya da öğretmenin zoruyla ödev yaparlar. Çeşitli mazeretlerle (tuvalete gitme, su içme gibi) sık sık masa başından kalkarlar. Ders çalışırken daima yanlarında birini isterler. Üzerlerine aldıkları bir işi bitirmekte zorlanır, bir işi bitirmeden diğer işe geçerler. Dikkatsizliğe ekseriyetle eşlik eden özellikler, çabuk dağılma, organize olamama, objeleri takip edememe, kolay kusurlar yapma ve vazifeleri bitirememedir.

Hiperaktivite kısaca, kıpırtılı olma, oturamama ya da oturmayı becerememe olarak tanımlanabilir. Hiperaktivite okul öncesi devir (3-6 yaş arası) çocuklarında daha bariz ve fark edilen bir belirtidir. Bu çocuklar oturmayı sevmezler, mesken içinde koşuşturur, dur ve yapma kelamından anlamazlar. Oturmaları gereken durumlarda ise elleri ayakları kıpır kıpırdır. Zıplamayı, yükseklere tırmanmayı ve atlamayı çok severler. Ders çalışırken hatta TV seyrederken dahi halden şekile girerler. Çok konuşur, iki kişi konuşurken sık sık lafa girerler. Masanın başında oturamaz, hasebiyle derslerini masada çalışmayı sevmezler.

DEHB’nun tedavisinde sık olarak kullanılan usuller ilaç tedavisi, ferdi eğitim, anne-baba eğitimi,bireysel davranışçı tedavilerdir. Bu tedavi formüllerinden hangilerinin kullanılacağının kararı kişinin ferdi özellikleri dikkate alınarak belirlenir. Bugüne kadar yapılmış olan bilimsel çalışmalar, ilaç tedavisinin en faal tedavi biçimi olduğunu göstermektedir. İlaç tedavisine, öbür tedavi biçimlerinden uygun olanlarının eklenmesiyle daha uygun sonuçlar alınmaktadır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir