Bilişsel Çarpıtmalar

Fikirler, inançlar öğrenilmiştir. Öğrenilmiş şeylerin hepsinin gerçek olma ihtimali nedir? Yanlış ya da hakikat olabilirler. Bu öğrendiğimiz fikir ve inançları değiştirmemiz gerekebilir. Öğrenilmiş olduklarına nazaran değişme ihtimalleri de kelam mevzusudur diyebiliriz.

  1. Ya daima ya hiç halinde düşünme: İki farklı kategoriden bir tanesi üzerine düşünme.

Örnek: tüm imtihanlardan başarılı değilsem, büsbütün başarısız biriyimdir.

  1. Felaketleştirme(falcılık): Muhtemel sonuçları dikkate almadan geleceği olumsuz görme:

Örnek: daima hüzünlü hissedeceğim, hiçbir işi beceremeyeceğim.

  1. Yaptıklarını kıymetsiz bulmak: Başardığı şeyleri kıymetsizleştirmek.

Örnek: ‘’Bu ödevi düzgün yaptım lakin bu beni başarılı yetenekli olduğumu göstermez, yalnızca şanslıydım.’’

  1. Duygusal muhakeme: Niyetten çok ne hissettiğini dikkate alma, önemseme.

Örnek: Okulda birçok şeyi gerçek yaptığımı hissediyorum lakin tekrar de kendimi başarısız hissediyorum.

  1. Etiketleme: Etraflıca düşünmeden yani birçok açıdan kıymetlendirme yapmadan etiket yapıştırmak.

Örnek: ‘’İşe yaramaz biriyim.’’ ‘’Değersiz biriyim.’’ ‘’Aptalın biriyim.’’

  1. Büyültme ve küçültme: Kendinizi, öteki birini ya da bir durumu değerlendirirken olumsuz yanını büyütür, olumlu yanını küçültürsünüz.

Örnek: Yüksek notlar benim zeki olduğumu göstermez.

  1. Zihinsel filtre: Fotoğrafın tamamını görmek yerine olumsuz bir ayrıntısı mercek altına almak.

Örnek: Birçok yüksek notu olan öğrencinin bir iki tane düşük not aldığında kendisinin başarısız olduğunu düşünmesi.

  1. Akıl okuma: Oburlarının aklından ne geçtiğinin varsayım etmek ve kendi iddialarına inanmak.

Örnek: Bir arkadaşınızın size açıkça aptal demediği halde sizin hakkınızda aptalın teki diye düşündüğünü düşünmek. Yani elde somut bir data yokken bu türlü düşündüğünden emin olmanız.

  1. Çok genelleme: yaşanan bir olaydurum sonrasında gibisi her durumolay için aynını düşünmek.

Örnek: Sevgilisinden ayrılan bir bireyin tüm beşerler için güvenilmez halinde düşünmesi.

  1. Gereklilik, mecburilik sözleri:

Örnek: Her vakit en uygununu yapmalıyım.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir