Fobiler

Hayatımızda bizim güvenliğimizi, hislerimizi tehdit eden tehlikeler karşısında dehşet duyarız. Yaşadığımız endişe sayesinde tehdit edici uyarana karşı gerekli önlemleri alırız ve kendimizi korumuş oluruz. Bu durum kişinin kendini müdafaası ve inanç içinde yaşaması için gereklidir. Örneğin, konuta hırsız girmesinden korkarız ve konutumuza hırsız girmemesi için gerekli tedbirleri alırız.

Fakat fobiler, bir niyetin, nesnenin ya da durumun varlığından kaynaklanan uzun müddetli ve mantıksız kaygılardır. Örneğin kişi kediden korkar ve kedi gördüğünde çok yansılar verebilir. Kedinin ona bir ziyan vermeyeceğini bilse de kendine pürüz olamaz ve önemli düzeyde tedirginlik, anksiyete (kaygı) ve gerilim hisseder. Bu fobi bireyin anından zevk almasına mahzur olabileceği üzere, birtakım durumlarda kişinin ortamdan kaçmasına bile neden olabilir. Oluşan reaksiyon ve anksiyete, uyaranla orantısız formda meydana gelir. Fobinin yarattığı baskı nedeniyle, fobiye sebep olan uyarana maruz kalmamak için birey önemli bir kaçış isteği hisseder. Hatta birtakım durumlarda fobiye sebep olan uyaranla müsabaka ihtimali bile kişinin kaygıyı hissetmesi için kafidir. Fobiler bireyin yeteneklerini, davranışlarını, hayatını ve özgürlüğünü kısıtlayabilir. Fobilere sahip yetişkin bireyler, fobinin neden olduğu endişenin mantıksız ya da çok olduğunun farkında olsalar bile kendilerine pürüz olamayabilirler, kendilerini çaresiz hissedebilirler ve bu durumun üstesinden gelmek için yardıma gereksinim duyabilirler. Kendileri başa çıkamadıkları bu çeşit sorunlarda bir terapistten yardım alabilirler.

Fobileri 3 alt kümede inceleyebiliriz

1) Agorafobi (açık alan korkusu)

2) Özgül Fobiler

3) Toplumsal Fobi

Agorafobi:

Agorafobi, açık alan korkusu olarak bilinir.

Agorafobisi olan bireyler:

Toplu taşıma araçlarıyla seyahat etmekten ,

Geniş ve açık alanlardan ,

Kapalı alanlardan (AVM’ler, sinemalar),

Kalabalıklar ya da sırada beklemekten,

Dışarıda ya da konutta yalnız olmaktan huzursuz olabilirler ve şiddetli bir anksiyete hissedebilirler. Terleme, baş dönmesi, çarpıntı, yutkunmakta zorluk, göğüs ağrısı, bulantı yahut vefat korkusu üzere panik atağa epey benzeri semptomlar sergileyebilirler.

Bu semptomlar kişinin toplumsal yaşantısını negatif etkileyebilmektedir. Bu sebeple kişi bu üzere ortamlardan kaçınmak için efor sarf edebilir, meskene ve öbür güvendiği bireylere bağımlı bir hale gelebilir. Bu durumda da kişinin yaşantısı, özgürlüğü ve geleceği olumsuz biçimde değişebilmektedir.

Özgül Fobiler:

Fobilerin, korkulan durum ya da nesneye nazaran değişen cinsleri vardır.

Hayvan fobileri: Köpek korkusu, yılan korkusu, fare ya da böcek korkusu üzere dehşetler bu sınıfa girer. Hayvan fobileri en yaygın görülen fobilerdir.

Durumsal fobiler: Durumsal fobiler, uçmak, araba kullanmak, toplu taşımayla seyahat yapmak, tünel ya da köprülerden geçmek, kapalı alanda kalmak üzere dehşetleri kapsar.

Doğal fobiler: Tabiat olayları kaynaklı fobiler, fırtına korkusu, yükseklik korkusu ya da sudan korkmak üzere kaygılara neden olabilir.

Kan-iğne-sakatlık fobileri: Bu fobiler, kan görmek, yara almak, medikal prosedürler ve iğne korkusu üzere kaygılardır.

Başka fobiler: Düşme korkusu, yüksek ses korkusu, palyaço korkusu üzere muhakkak nesnelere nazaran değişen fobiler de bu kategoriye girer.

Bir kişi, birden fazla fobiye sahip olabilir.

Toplumsal Fobi: Bu fobiye sahip bireyler toplumsal durumlara karşı ağır anksiyete (kaygı) hissederler ve toplumsal durumlardan kaçınmaya çalışırlar. Şayet toplumsal durumlara maruz kalırlarsa baş karışıklığı, baş dönmesi, kalp çarpıntısı, terleme, titreme, yüz kızarması, kas gerilmesi üzere belirtiler gösterebilirler.

Anksiyete, başkaları tarafından eleştirilme, seyredilme, kusur yapma, rezil olma yargılanma kaygılarından kaynaklanır. Toplumsal fobisi olan bireylerin birçok dehşetlerinin mantıksız olduğunu bilirler lakin bunların üstesinden gelemezler, kendilerine mahzur olamazlar. Tedavi edilmezse bireyin hayatı birçok alanda negatif etkilenir. Örneğini kişinin hayatı okul, iş, toplumsal hayatı ve ilgileri de dahil olmak üzere kısıtlanır. Birden çok endişeyi tıpkı anda yaşayabilirler. Dehşetlerden kimileri şöyle sıralanabilir;

  • Diğerlerinin önünde yemek yahut içmek
  • Oburlarının önünde çalışmak yahut yazmak
  • Dikkatin odağı olmak
  • Toplumsal ortamlara girmek
  • Topluluk önünde konuşmak
  • Toplulukta soru sormak yahut rapor vermek
  • Telefonda yahut yüz yüze konuşmak

Bilişsel davranışçı terapi fobilerin tedavisi için, bilişsel davranışçı terapinin duyarsızlaştırma ya da maruz bırakma tekniklerinden yardım alınabilir. Bunun yanında kimi durumlarda terapi ve ilaç tedavisi eş vakitli ilerleyebilir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir