Sosyal Fobi Nedir?

Dsm teşhis kriterlerinde “Sosyal Anksiyete Bozukluğu” olarak anılan, halk ortasında yaygın olarak “Sosyal Fobi” olarak bilinen rahatsızlık, genel manasıyla bireylerin öbürleri tarafından değerlendirilme dertleri yaşadıkları, rezil olmaktan korktukları ve yanılgı yapmak ile ilgili tedirginlikleri içinde barındıran bir durumdur. Bir başka kişinin işin içine girdiği her ortama toplumsal durum denebilir. Toplumsal dert, toplumsal durumlara maruz kalındığında başkalarının gözündeki yerimizle ilgili yaşanılan tasadır. Bu cins bir telaş muhakkak bir doza kadar olağan sayılabilir. Birçok kişi, yeni bir ortama girdiğinde, yeni beşerler ile tanışmak zorunda kaldığında, kendisi için değerli olan bireyler ile bir ortaya geldiğinde yahut bir topluluk içinde konuşacağı üzere durumda aşikâr bir seviyede telaş yaşayabilir. Lakin bu telaş, her türlü toplumsal ortamda yaşanacak kadar yayılmaya başlandığında, telaşın dozunun artması ile performansımız ve münasebetlerimiz olumsuz olarak etkilendiğinde, toplumsal durumlardan keyif alamamaya ve hatta bu nedenle kaçınmaya ve uzak durmaya başladığımızda artık olağan olan toplumsal fobi olağan seviyesini aşmış ve toplumsal tasa bozukluğu safhasına geçmiş demektir. Bu kapsamda olağan seviyede bir toplumsal tasanın bozukluk seviyesine evrimle kriterleri, yaygınlık, kaygının şiddeti, fonksiyonelliğin ne kadar bozulduğu ve kaçınmaların olup olmadığı halindedir.

Toplumsal fobi sahibi olan insanın esas dehşetleri ortasında, başkalarının gözünde küçük düşmek, rezil olmak kusur yapmak, dışlanmak, yargılanmak yahut utanacağı şeyler yapmak vardır. Bu şahıslar sıklıkla utanç duygusu duyma eğiliminde olurlar ve aslında temelde kendilerini eksik, yetersiz, yanlışlı yahut sevilmez görme eğilimi gösterirler. Diğerlerinin gözünden gördükleri kendileri, kusurlu ve sevilmesi zordur. Genel olarak toplumsal tasa bozukluğu ile eşlik eden bir öteki özellik mükemmeliyetçiliktir. Her şeyin tam ve kusursuz olması gerektiğin düşünen ve kusur toleransı olmayan bireyler, her yaptıklarını eksik ve yetersiz olduklarına yönelik kıymetlendirerek kendilerini çok fazla eleştirirler. Bu durum, başkalarının gözünden de bu türlü görüleceklerini düşünmek ile sonuçlanabilir.

Kendini çok eleştirme, yanlışlara odaklanma, muhtemel olumsuz ihtimalleri abartma, diğerlerinin zihinleri hakkında varsayımlarda bulunma ve bu kestirimleri olumsuz tarafta yapma toplumsal fobi rahatsızlığı olan telaşlı şahısların zihinsel yapılarının bariz özellikleridir. Toplumsal anksiyete bozukluğu olan bireyler, asık bir hızı üzerlerine alınabilir, kendileri ile ilgili olmayan bir gülmeyi dalga geçilmek olarak yaşantılayabilir, ufak bir yanılgıyı abartılı bir rezil olmuşluk biçiminde deneyimleyebilirler. Zihinleri kendilerine çok derecede odaklıdır ve korkuları dışarıdan aşikâr oluyor, tuhaf gözüküyorlar ya da yaşadıkları zorluklar anlaşıyor üzere kanılara kapılabilirler.

Toplumsal fobi sorunu olanlar, bilhassa yüz kızarması, terleme üzere birtakım beden belirtilerine çok hassastırlar. Yüzlerinin kızaracağı, bunun dışarıdan fark edileceği, hasebiyle ne kadar korkulu olduklarının görülerek rezil olacakları biçiminde inançları vardır. Bedensel belirtilere çok odaklanma ve olmaması için uğraş verme uğraşı birçok vakit aksi teperek bireylerin daha fazla korku hissetmesine ve korktukları belirtilerin gerçekleşmesine neden olabilir.

“Herkes bana bakıyor”, “insanlar ne kadar utangaç olduğumu görecek”, “hakkımda makus düşünecekler” üzere öbürleri ile ilgili yapılan varsayımlar toplumsal fobik kişinin davranışlarını ve irtibat stratejilerini uygun bir biçimde alakalar içerisinde kullanamamasıyla sonuç bulabilir. Bu durumda toplumsal anksiyete sorunu olanların inançları bir mühlet sonra bağlantı marifetlerini de baskılayarak bağlantılarını gerçek manada bozmaya başlar. Bu da şahısların toplumsal dert sıkıntısını bir defa daha perçinleyerek, toplumsal ortamlardan uzak durma isteğini arttırır.

Toplumsal korku bozukluğunda, öteki ruhsal rahatsızlıklarda olduğu üzere kısır ve kendini besleyen bir döngü içine hapsolma durumu kelam bahsidir. Kanılar, toplumsal ortamlarda olumsuz bir şey olacağı istikametinde olur ve bu bakış açısı kişinin hislerini e davranışlarını olumsuz istikamette tesirler. Ki bu üçlü etkileşim bağlantılarda uygun irtibat hünerlerini ketleyeceğinden kendini besleyen ve sürdüren bir döngü içerisinde toplumsal fobi kalıcı hale gelir.

Korkulan durumlar, telefonda biri ile konuşmaktan bir topluluk içinde konuşma yapmaya kadar geniş bir yelpaze içinde dağılabilir. Toplumsal anksiyetenin şiddetine nazaran kimi yalnızca yeni beşerler ile bu tıp tasaları yaşarken kimisi görece daha tanıdık bireylerle, as üst ilgisi fark etmeden, bir kasada süreç yaptırırken ya da bir tezgahtar ile konuşurken dahi bağlantı kurmakta, bir şey istemek ya da kendini tabir etmekte tasa duyabilir.

Toplumsal korku bozukluğu olan bireyler, kişilik yapısı manasında kendini daha çok eleştiren daha yargılayıcı, kendisine karşı beklentileri yüksek ya da mükemmeliyetçi şahıslar olabilirler. Bu bireylerin çocukluk yaşantılarında genel olarak cezalandırıcı bir ebeveyn ya da mükemmeliyetçi büyükler görülebilir. Geçmişlerinde eleştirilmiş, yetersiz hissettirilmiş ya da cezalandırılmış olabilirler. Toplumsal ortamlarda yaşanmış olan travma ve istismar üzere olaylar da kişinin toplumsal alanlarda tasa duymasında değerli bir etken niteliği taşıyabilir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir